Aamsveen

Het Nederlandse Aamsveen en het bijna twee keer zo grote Duitse Hündfelder Moor zijn samen één hoogveen. Ze delen hetzelfde watersysteem. Het gebied verdroogt al tientallen jaren door te lage waterstanden in de zomer. Die worden veroorzaakt door gaten in de waterdichte laag onder het veen, een soort badkuip zonder stop, waardoor water weglekt. De gaten zijn ontstaan door turfwinning en kunstmatige afwatering. Een tweede probleem is dat waterpeil hierdoor sterk schommelt. Levend veenmos kan daar slecht tegen: het verdrinkt of verdroogt als de waterstanden teveel verschillen.

Om het hoogveen te herstellen, oftewel weer zo nat te maken dat er duurzaam nieuwe veenmossen gaan groeien, is internationale samenwerking nodig. Nederland en Duitsland moeten allebei maatregelen nemen en deze goed afstemmen. Dit gebeurt sinds 2024, ondersteund door een Europese LIFE-subsidie.

Daarvóór is in het Aamsveen eerst de zogenaamde 'laggzone' hersteld. Lagg is de natte rand van het hoogveen, waar veenwater en grondwater elkaar ontmoeten. Daardoor ontstaat er een heel bijzonder en soortenrijk overgangsgebied. Ook dit deel van het Aamsveen verdroogde, onder meer doordat de diepe Glanerbeek hier snel veel water afvoerde.

• De geplande Natura 2000-maatregelen in het Aamsveen zijn uitgevoerd. Tussen 2026 en 2030 vindt de rest van het werk plaats in het Hündfelder Moor. Dit deel van het grensoverstijgende hoogveengebied is én bijna twee keer zo groot als het Aamsveen én een stuk minder toegankelijk doordat het ook een vogelreservaat is. Er kan daardoor minder snel worden gewerkt.

• Zodra de vergunning is afgegeven (2026), starten de Duitse werkzaamheden. De (lekkende) duiker op de plek van de voormalige zeer diepe afwateringssloot op de grens, wordt als eerste verwijderd.

• Een onderzoeksteam van de universiteit van Münster meet langjarig hoe de uitstoot van broeikasgassen uit het veen zich ontwikkelt.

• Landschap Overijssel voert tijdens de werkzaamheden in het Hündfelder Moor overgangsbeheer uit, zoals jonge boompjes verwijderen. Ook wordt het waterpeil ingeregeld in de compartimenten die al klaar zijn.

Het Nederlandse Aamsveen en het aangrenzende Duitse Hündfelder Moor zijn van elkaar gescheiden door de landgrens. Het zijn allebei Natura 2000-gebieden. Het Duitse deel valt ook onder de Vogelrichtlijn van de EU en is daardoor eveneens een vogelreservaat. Beide partijen kennen elkaar goed en werken regelmatig samen. Zo is onder andere het herstel van de laggzone in het Aamsveen in 2021/2022 goed afgestemd.

Maar om het hoogveen zelf succesvol te kunnen herstellen, was meer nodig: grensoverstijgende samenwerking én aanvullende financiering. Dit heeft onder leiding van de provincie Overijssel vorm gekregen in een gezamenlijke Europese subsidieaanvraag. Na toekenning resulteerde dit in het project LIFE CrossBorderBog Aamsveen – Hündfelder Moor dat in 2024 van start ging. In het project werken vier Duitse en twee Nederlandse partners samen. De provincie Overijssel coördineert de samenwerking en verzorgt de verantwoording aan Brussel.

Bijzonder leefgebied

Het Aamsveen bestaat uit hoogveen en lagg. De laggzone is de natte overgangsstrook aan de rand van het hoogveen, waar regenwater uit het veen zich mengt met grond- en kwelwater uit de omgeving. Het is daardoor een bijzonder leefgebied, waar veel zeldzame planten en dieren voorkomen. Intacte laggzones zijn erg schaars. In Nederland hebben alleen het Aamsveen en het Korenburgerveen nog grotendeels onbeschadigde randzones.

In de laggzone bevindt zich ook het dal van de Glanerbeek. De Glanerbeek begint in het Hündfelder Moor, aan de rand van het Aamsveen en stroomt vervolgens naar de Dinkel. Het water in de beek is afkomstig van de Enschedese stuwwal, het Aamsveen (voornamelijk grondwater, in natte perioden stroomt er ook veenwater naar de beek) en de Duitse waterbergingen vlakbij de grens.

Het hoogveen in het Aamsveen is zo’n 5.000 jaar oud. Plantenresten die maar deels verteerden vormden een steeds dikker veenpakket, soms zelfs van enkele meters. Er is eeuwenlang kleinschalig turf gestoken. Rond 1900 veranderde dit in grootschalige (en machinale) turfwinning, die tot in de jaren zestig van de vorige eeuw voortduurde.

Heeft u een vraag? Dan kunt u terecht bij het Overijssel Loket: 
Telefoon: 038 499 88 99
E-mail: overijsselloket@overijssel.nlVerwijst naar een andere website