Uitkomsten participatietraject gewasbeschermingsmiddelen

De provincie heeft wettelijke taken op het gebied van gezondheid, natuur en waterkwaliteit. Binnen het huidige beleid voor gewasbeschermingsmiddelen kunnen wij die taken nu niet goed uitvoeren. Met toenemende uitspraken van de rechtbank op dit gebied zien wij dat wij duidelijk moeten kunnen onderbouwen of en hoe wij natuur, water en gezondheid (voldoende) beschermen. Niets doen is geen optie. Het is niet alleen noodzakelijk vanuit onze wettelijke verantwoordelijkheid, maar ook in het belang van een toekomstbestendige en juridisch houdbare land- en tuinbouw.

Waardevolle inzichten en aandachtspunten

Vanaf 2025 zijn wij als provincie met betrokken partijen in gesprek geweest om te komen tot een breed gedragen aanpak. Hoewel dit nog niet heeft geleid tot overeenstemming, hebben deze gesprekken wel waardevolle inzichten en aandachtspunten opgeleverd. Op basis daarvan hebben wij een maatregelenpakket gemaakt. Dit is een eerste stap in het terugdringen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Betrokkenen kunnen tot vrijdag 2 oktober 2026 reageren op de voorgestelde maatregelen. Het voorstel wordt vervolgens behandeld in Provinciale Staten. Na deze besluitvorming werken wij gezamenlijk verder aan de uitvoering van de maatregelen.

Relatie met landelijk beleid

Eén van de opties was om het landelijk beleid af te wachten. Door steeds meer uitspraken van rechters is dit geen realistische keuze. We moeten namelijk kunnen uitleggen wat we doen om de natuur, de kwaliteit van het water en de gezondheid te beschermen. Een afwachtende houding kan gevolgen hebben voor ondernemers en agrariërs. De provincie heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid en rol. Vanuit die verantwoordelijkheid zien wij ons genoodzaakt om passende maatregelen te nemen.

Wij sluiten uiteraard zoveel mogelijk aan bij de maatregelen die uit de landelijke afspraken voortkomen. Op die manier geven we zoveel mogelijk duidelijkheid aan alle betrokkenen. En zo voorkomen we dat er allemaal verschillende maatregelen komen.
Daarna beoordelen we of het landelijke beleid voldoende invulling geeft aan onze verantwoordelijkheden op het gebied van gezondheid, natuur en waterkwaliteit en of aanvullende provinciale maatregelen nog noodzakelijk zijn.

Het besluit

Het nu voorgestelde maatregelenpakket is een concept, dat mede op basis van het participatieproces tot stand is gekomen. Het is ook aan de deelnemers van het participatietraject voorgelegd. Relevante opbrengsten uit de reacties worden verzameld en indien mogelijk betrokken bij de verdere uitwerking. Dit kan aanleiding geven tot aanpassing of aanvulling van het maatregelenpakket. Provinciale Staten stellen vervolgens het uiteindelijke maatregelenpakket vast.

Dit besluit is geen provinciaal verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. In bepaalde kwetsbare gebieden nemen we hiermee specifieke maatregelen.

De maatregelen

Het voorgestelde maatregelenpakket is een verbreding en aanscherping van het bestaande beleid. Voorheen richtte de provincie zich vooral op bescherming van specifieke provinciale belangen en stimulering van verduurzaming. Nu worden aanvullende provinciale regels voorbereid. Die zijn direct gericht op het beperken van de negatieve effecten van gewasbeschermingsmiddelen. Daarbij wordt gekeken naar maatregelen in en rondom Natura 2000-gebieden, grondwaterbeschermingsgebieden, woonkernen en andere kwetsbare objecten.

De maatregelen worden nog verder uitgewerkt, maar wat er nu ligt is het volgende: