Gerichtere aanpak van grondwatervervuiling
Provincie Overijssel gaat vervuiling van grondwater nog gerichter aanpakken. Nieuw onderzoek laat zien dat ondiep grondwater op meer plekken vervuild is dan eerder werd aangenomen, vooral bij drinkwaterwinningen in de buurt van oppervlaktewater.
Het drinkwater voldoet aan alle normen en is veilig. Tegelijk laat het onderzoek zien dat bescherming van drinkwaterbronnen blijvende aandacht vraagt. Daarom start Overijssel met een gerichte aanpak bij vier winningen waar de meeste normoverschrijdingen zijn gemeten: Boerhaar, Goor, Rodenmors en Vechterweerd.
Nieuw meetnet geeft eerder zicht op vervuiling
De nieuwe inzichten komen uit vijf jaar metingen in grondwaterbeschermingsgebieden met het Early Warning meetnet. Vitens zette dit meetnet op samen met de provincies Fryslân, Overijssel, Gelderland en Utrecht. Het meetnet bestaat uit ongeveer 600 ondiepe meetpunten in grondwaterbeschermingsgebieden binnen het verzorgingsgebied van Vitens. Juist in ondiep grondwater worden invloeden van menselijk gebruik sneller zichtbaar dan in diepere lagen.
Onderzoek toont meer en bredere vervuiling
Onderzoeksinstituut KWR analyseerde de meetgegevens uit de periode 2021 tot en met 2025. In totaal zijn 230 stoffen aangetroffen, die niet in het grondwater thuishoren. Bij 110 stoffen is een grondwaterkwaliteitsnorm of signaleringswaarde overschreden. Het gaat onder meer om gewasbeschermingsmiddelen, medicijnen, PFAS en nutriënten. Een deel van deze stoffen is al jaren verboden, maar blijkt nog steeds aanwezig te zijn in bodem en grondwater.
Oppervlaktewater speelt grotere rol dan gedacht
Het onderzoek laat ook zien dat oppervlaktewater sterk van invloed is op de kwaliteit van het grondwater. Bij winningen dichtbij beken, sloten en andere watergangen worden gewasbeschermingsmiddelen en geneesmiddelen relatief vaak aangetroffen. Dat gebeurt vaker dan bij winningen onder landbouwgebied of stedelijk gebied. Deze uitkomst maakt duidelijk dat bescherming van grondwater niet los kan worden gezien van de kwaliteit van oppervlaktewater.
Overijssel begint bij vier winningen
De provincie vertaalt de uitkomsten van het onderzoek nu naar de Overijsselse situatie. Als eerste volgt een gerichte aanpak bij de winningen Boerhaar, Goor, Rodenmors en Vechterweerd. Op deze locaties wordt de herkomst van stoffen die normen overschrijden verder in beeld gebracht. Daarna volgt een aanpak die zich richt op het terugdringen van vervuiling bij de bron. Ook de andere winningen in Overijssel worden nader geanalyseerd en krijgen een passende aanpak.
Voorkomen blijft de structurele oplossing
Het Early Warning meetnet helpt om vervuiling eerder te signaleren en sneller in te grijpen. Daarmee kunnen provincie en waterpartners beter volgen wat op drinkwaterbronnen afkomt. Maar meten alleen lost het probleem niet op. Structurele bescherming van drinkwater begint met het voorkomen dat schadelijke stoffen in de bodem en het grondwater terechtkomen. Daarom blijven Vitens en de betrokken provincies zich inzetten voor maatregelen aan de bron en vragen zij ook aandacht van het Rijk en Europa.
Samen kunnen overheden, bedrijven en inwoners bijdragen aan schoon grondwater en een betrouwbare drinkwatervoorziening voor de toekomst.
