Drugsdumpingen gaan veel verder dan een milieudelict

Achter elke kilo amfetamine (speed), methamfetamine (crystal meth) of MDMA (in xtc) schuilt een aanzienlijk volume aan chemisch afval. Volgens Europees onderzoek ontstaat per kilo geproduceerde synthetische drugs tussen de 25 en 43 kilo (vloeibaar) chemisch afval. De exacte hoeveelheid hangt af van de gebruikte productiemethode. Dit afval bestaat uit een complexe mix van zuren, oplosmiddelen, zware chemicaliën en restproducten van productieprocessen.

Omdat het afvoeren van dit afval kostbaar is, kiezen criminelen regelmatig voor de goedkoopste oplossing: dumpen in de openbare ruimte. De gevolgen hiervan reiken veel verder dan de directe opruimkosten of milieuschade. Drugsdumpingen vormen een risico voor bodem, water, ecosystemen, landbouw en uiteindelijk ook voor de samenleving als geheel.

Veel mensen denken bij drugsdumpingen aan achtergelaten vaten in een bosperceel. In werkelijkheid zijn de verschijningsvormen veel breder. Drugsafval wordt aangetroffen in natuurgebieden, langs landwegen, in sloten en beken, in rioolstelsels, op landbouwgronden, in gierputten en tussen reguliere afvalstromen. RIVM-onderzoek laat zien dat drugsafval soms wordt vermengd met mest, waardoor verspreiding via landbouwgronden mogelijk wordt. Ook wordt afval aangetroffen in oppervlaktewater en grondwatergevoelige gebieden.Risico voor voedselketen en drinkwater

In het verleden zijn lage concentraties stoffen uit drugsafval aangetroffen in landbouwgewassen in Noord-Brabant. Dit gebeurde nadat chemisch afval uit een gierput over landbouwgrond was uitgereden. Daarom is het de vraag of stoffen uit drugsafval uiteindelijk ook in de voedselketen terechtkomen. Onderzoek van Wageningen University & Research wijst erop dat dit risico serieus onderzocht moet worden. Om de effecten op het voedselsysteem te begrijpen, is kennis nodig over het gedrag van deze stoffen in bodem, mest en water. Relevant daarbij zijn de mate waarin stoffen zich verplaatsen, hoelang zij aanwezig blijven en of zij kunnen worden opgenomen door gewassen.

Wetenschappers benadrukken dat verdere studies noodzakelijk zijn naar opname door planten, verspreiding via grond- en oppervlaktewater en mogelijke blootstelling via landbouwproducten. Het bestaan van deze kennisvraag alleen al laat zien dat drugsdumpingen niet uitsluitend een veiligheidsvraagstuk zijn, maar ook een vraagstuk van voedselveiligheid en volksgezondheid.

In het verleden zijn lage concentraties stoffen uit drugsafval aangetroffen in landbouwgewassen in Noord-Brabant. Dit gebeurde nadat chemisch afval uit een gierput over landbouwgrond was uitgereden. Daarom is het de vraag of stoffen uit drugsafval uiteindelijk ook in de voedselketen terechtkomen. Onderzoek van Wageningen University & Research wijst erop dat dit risico serieus onderzocht moet worden. Om de effecten op het voedselsysteem te begrijpen, is kennis nodig over het gedrag van deze stoffen in bodem, mest en water. Relevant daarbij zijn de mate waarin stoffen zich verplaatsen, hoelang zij aanwezig blijven en of zij kunnen worden opgenomen door gewassen.

Wetenschappers benadrukken dat verdere studies noodzakelijk zijn naar opname door planten, verspreiding via grond- en oppervlaktewater en mogelijke blootstelling via landbouwproducten. Het bestaan van deze kennisvraag alleen al laat zien dat drugsdumpingen niet uitsluitend een veiligheidsvraagstuk zijn, maar ook een vraagstuk van voedselveiligheid en volksgezondheid.

Chemische stoffen verdwijnen niet vanzelf als zij geloosd worden. Het RIVM stelt dat bij dumpingen en lozingen soms hoge concentraties schadelijke stoffen worden aangetroffen in oppervlaktewater en gezuiverd rioolwater. Een deel van deze stoffen wordt momenteel niet standaard gemonitord. Bovendien vindt ongeveer 20 procent van de dumpingen plaats in of nabij grondwaterbeschermingsgebieden. Dit zijn gebieden die van belang zijn voor de drinkwatervoorziening. Hoewel drinkwaterbedrijven aangeven dat het Nederlandse drinkwater veilig is, benadrukken deskundigen dat voortdurende monitoring noodzakelijk blijft. Het voorkomen van verontreiniging is immers effectiever dan achteraf saneren.

Gevolgen voor leefomgeving

Voor provincies en gemeenten speelt een extra uitdaging. Veel drugsdumpingen vinden plaats in het buitengebied. Afgelegen locaties bieden criminelen de ruimte om ongezien afval achter te laten. Voor agrariërs kunnen de gevolgen groot zijn, zoals bodemverontreiniging, saneringskosten, schade aan gewassen, reputatieschade en risico's voor mens en dier.
Het is duidelijk dat de gevolgen van drugscriminaliteit diep doordringen in de leefomgeving. Daarom investeert het Expertteam Ondermijning in bewustwording, signalering en samenwerking.

Het Expertteam Ondermijning van de provincie Overijssel helpt gemeenten bij het voorkomen en aanpakken van ondermijnende criminaliteit. Dit is criminaliteit die de veiligheid en leefbaarheid onder druk zet. Het team geeft advies over risico’s en faciliteert met kennis producten voor het buitengebied, industrie- en bedrijventerreinen, vakantieparken en steden en dorpen in het landelijk gebied.

Stuur voor meer informatie een e-mail naar: ExpertteamOndermijning@Overijssel.nl

Bronnen

• Wageningen University & Research – Inventarisatie drugsdumpingen en risico's voor het voedselsysteem.
• RIVM – De gevaren van dumpingen en lozingen van drugsproductieafval voor de kwaliteit van drinkwaterbronnen.
• RIVM – Meer aandacht nodig voor mogelijk effect drugsafval op kwaliteit drinkwater.
• European Union Drugs Agency (EUDA) – Environmental impact of synthetic drug production.
• RIEC Oost-Nederland – Fenomeenanalyse synthetische drugs en drugsafvaldumpingen.
• Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) – Drugsafval en drugsdumpingen.
• Signalen Leefomgeving en Gezondheid – Lozing drugsafval.