‘Media kijken vooral via randstedelijke bril’

Gepubliceerd op 14 januari 2022

Geertjan Lassche ziet het al jaren: landelijke media kijken vooral met een (rand)stedelijke bril naar de wereld. En ook al is hij dol op de stad, de belevingswereld van de plattelander doet er ook toe in het publieke debat. ‘Op televisie worden bekende koppen steeds bekender. Als de camera draait, moet je meteen leveren. Tja, zo werkt het hier niet. Maar het is een misvatting dat mensen die niet op die manier ad-rem zijn niks te vertellen zouden hebben.’

Lassche beweegt zich tussen zijn woonplaats Rouveen (bij Staphorst) en Amsterdam. Hij houdt van stad en platteland. Maar hij ziet ook dat de belevingswereld van dat platteland maar weinig terug komt in het publieke debat. ‘Zit ik bij de seizoenspresentaties van NPO, dan denk ik: is dit nou de belevingswereld van de mensen om mij heen? Ik mis bijvoorbeeld de zelfspot, de nuchterheid, het ‘om tafel met elkaar’ om het goed te houden in plaats van elkaar de gordijnen in te jagen. En wat je nu van de provincie ziet, zijn meestal romantische plaatjes, paradijsvogels, religieus exotisme in Urk of een bombastische uitspraak van een actievoerende boer. Maar daarmee wordt het platteland ook een karikatuur.’

Dialect en folklore

Hij werd benaderd door de provincie vanwege zijn kijk op het platteland. Zijn ‘plattelandologisch instituut’  werd een nieuw format, waarin plattelanders praten over onderwerpen die hén bezig houden. ‘Schamen plattelanders zich eigenlijk voor hun dialect? Waarom gaan de subsidies voor hogere kunst naar de Randstad en moet het platteland blij zijn met enkel folklore? En kloppen die stellingen überhaupt? Dat zijn interessante thema’s die ik wil uitwerken.’

Onuitgesproken regels

Het thema van de eerste aflevering is noaberschap. Lassche kent dat uit zijn jeugd, en weet dat het op veel plekken in Overijssel nog springlevend is. ‘Ik denk dat de traditionele vorm wel onder druk staat. Wil de jongere generatie die sociale verplichtingen nog wel? En is noaberschap nou echt iets van het platteland? Noem je het ook noaberschap als je in de stad met een pan soep naar je zieke buurvrouw gaat? Die open verkenning wil ik graag. Niet om het platteland te verheerlijken, maar om uit te zoeken hoe het zit, zonder vooroordelen en met een open blik.’

Lassche verwacht dat de gesprekken ook interessant zijn voor plattelanders uit andere provincies. En voor stedelingen. ‘Toen ik Frontberichten maakte, was dat ook een experiment. Maar ik heb door mijn werk geleerd dat er behoefte is aan echte verhalen, echte mensen, het no-nonsense gesprek. Ook die verhalen moeten verteld worden, er is meer dan alleen het geluid uit de stad.’


Geertjan Lassche

Geertjan Lassche (1976) is filmmaker en onderzoeksjournalist. Vorig jaar kreeg hij de titel Journalist van het Jaar voor het bedenken en regisseren van het coronaprogramma Frontberichten. Hij maakt televisieprogramma’s en documentaires voor de NPO. In 2017 trok zijn documentaire Brommers Kiek’n (over twee hechte vriendengroepen in Overijssel) een miljoen kijkers. Met zijn ‘plattelandologisch instituut’ ontwikkelt hij nu een nieuw gespreksprogramma in samenwerking met de provincie Overijssel. De aflevering over noaberschap is uitgezonden door RTVOost.

Johanna ter Steege

Actrice Johanna ter Steege - bekend van De beentjes van Sint Hildegard en Hanna van Hendrik - gaat samen met cabaretière Nathalie Baartman een belangrijke rol spelen in de productie van Geertjan Lassche. Ze kijkt er naar uit. ‘Mijn rol is om de mensen te verwelkomen, ze op hun gemak te stellen, in gesprek te gaan en ze uit te nodigen hun verhaal te vertellen naar aanleiding van een specifiek onderwerp.’

Het thema van de eerste keer, noaberschap, spreekt haar erg aan. ‘Ik ben opgegroeid op een boerderij in de buurtschap Notter in Twente en noaberschap was een vanzelfsprekend iets in ons leven. Het noaberschap betekende onder andere plezier maken, zorg dragen voor elkaar, vele handen maken licht werk, troost en sociale controle. Noaberschap speelde een rol van geboorte tot aan de dood’.

Nathalie Baartman

Nathalie Baartman is cabaretière en columniste bij o.a. Tubantia. Ze werd geboren in Borne en groeide op in Twente. Noaberschap is voor haar: 'De buurman (85) die voor mijn deur een glazen pot verse tomaatjes uit eigen tuin neerzet met een briefje in de deksel: Zonder 1 milligram gif geteeld. Groet Herman. Dat ontroert me.'

Toch is voor Nathalie na jarenlang stad en een solocarrière het ware noaberschap helaas een beetje verwaterd, zegt ze. ‘Ik moet bekennen dat ik liever haastig naar de winkel ga, dan dat ik blozend aanbel bij de buurvrouw om te vragen of ze misschien een ei voor mij te leen heeft…’

Verhalen uit de 'Jij & Overijssel'