Twee PFAS-aandachtslocaties aangepakt

De inventarisatie naar PFAS-aandachtslocaties is op basis van landelijke afspraken uitgevoerd. De provincie heeft in totaal 223 locaties geïnventariseerd met een verhoogde kans op PFAS-verontreiniging en -bedreiging voor mens en milieu. Hierbij is vooral gekeken naar het historisch gebruik en de geregistreerde activiteiten. Het gaat om oude bedrijfslocaties met in een straal van 25 meter gevoelige functies, zoals woningen, speeltuinen, moestuinen en drinkwaterwinningen. Met behulp van een analyse van historische gegevens is hieruit een selectie van 23 locaties onderzocht door middel van bodemonderzoek.

PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) is een verzamelnaam voor meer dan 10.000 stoffen. Sinds de jaren 50 zijn ze in uiteenlopende industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt. Hun unieke stofeigenschappen (water-, vet- en vuilafstotend) maken ze functioneel, maar tegelijk problematisch. De stoffen breken nauwelijks af in het milieu en worden ook wel ‘forever chemicals’ genoemd. Daarom wordt in Nederland veel onderzoek gedaan naar PFAS.

De provincie Overijssel voert sinds 2019 onderzoek uit naar PFAS in het water- en bodemsysteem. Dit doen we vanuit onze taken en verantwoordelijkheden op basis van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en de Wet bodembescherming.

De toenemende bezorgdheid over PFAS heeft de afgelopen jaren geleid tot een groeiende druk op overheden om in te grijpen. In 2021 zijn er tussen het Rijk en medeoverheden afspraken gemaakt over het inventariseren van mogelijke ‘PFAS-aandachtslocaties’. Het Rijk heeft financiële middelen voor onderzoek naar en het eventueel saneren van PFAS-verontreinigingen. De provincie Overijssel heeft een beroep gedaan op die middelen en kon daarmee dit onderzoek starten.

Op alle 23 aandachtslocaties is door middel van bodemonderzoek PFAS aangetroffen. Op 21 locaties zijn de toegestane waarden voor risico’s niet overschreden. Op twee locaties was dat wel het geval, maar uit nader onderzoek bleek dat daar geen sprake is van een situatie waarvoor snel saneringsmaatregelen nodig zijn. Voor een van de locaties is in het verleden al een bodemsanering uitgevoerd. De andere was op basis van het gebruik beoordeeld als niet-risicovol.

Aanvullend op de 23 locaties zijn nog vijf plekken met activiteiten in de textiel- en tapijtsector onderzocht. Dit is gedaan, omdat Overijssel relatief veel textielbedrijven heeft en ook in het verleden had. Op alle vijf locaties is PFAS gemeten. Op drie locaties wordt de norm overschreden, maar omdat bedrijfsterreinen vaak verhard zijn, is de blootstelling voor mensen zeer beperkt. Er zijn geen risico’s voor de volksgezondheid. Voor twee van de drie locaties is het verspreidingsrisico beperkt door een beperkte omvang van de verontreiniging of het ontbreken van ‘gevoelig gebruik’, zoals drinkwaterwinning, in de omgeving. Voor één locatie is een vervolgonderzoek nodig vanwege mogelijke risico’s voor het nabijgelegen oppervlaktewater.

De gemeten concentraties in het oppervlaktewater liggen onder de huidige norm. Toch is verslechtering van de oppervlaktewaterkwaliteit op termijn niet uit te sluiten. Blijvend onderzoek naar PFAS-locaties is in de toekomst nog nodig.

De provincie gaat de komende jaren door met onderzoeken. Waar nodig pakken we, in overleg met het Rijk, de sanering op. Zo beginnen we onder andere een tweede onderzoeksronde naar mogelijke PFAS-aandachtslocaties, die zich onder meer richt op brandweerkazernes en -oefenlocaties en voormalige stortplaatsen. Dit doen we in nauwe samenwerking met andere overheden in Overijssel en het Rijk.

Gedeputeerde Tijs de Bree benadrukt dat PFAS blijvend aandacht nodig heeft: “Zolang er op zoveel plaatsen meetbare hoeveelheden PFAS voorkomen, moeten we samen met het Rijk en medeoverheden in onze provincie onderzoek blijven doen, de ergst verontreinigde plekken met risico aanpakken en het gebruik van PFAS afbouwen.”

Alle onderzoeksresultaten zijn samengevat in de Tussenbalans PFAS. Hierin vindt u onze aanpak en de resultaten. In dit rapport zijn ook de inspanningen opgenomen van vijf grote gemeenten, die zelf verantwoordelijk zijn voor de inventarisatie en inzet van Waterschap Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen.