Twee PFAS aandachtlocaties aangepakt

De inventarisatie naar PFAS aandachtlocaties is uitgevoerd op basis van landelijke afspraken. De provincie heeft in totaal 223 locaties geïnventariseerd met een verhoogde kans op PFAS-verontreiniging en bedreiging voor mens en milieu. Hierbij is vooral gekeken naar het historisch gebruik en de geregistreerde activiteiten. Het gaat dan vooral om oude bedrijfslocaties met in een straal van 25 meter gevoelige functies zoals woningen, speeltuinen, moestuinen en drinkwaterwinningen. Met behulp van een analyse van historische gegevens is hieruit een selectie van 23 locaties onderzocht door middel van bodemonderzoek.

PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) vormen een groep van meer dan 10.000 stoffen. Sinds de jaren ‘50 zijn ze in uiteenlopende industriële toepassingen en consumentenproducten gebruikt. Hun unieke stofeigenschappen (water-, vet- en vuilafstotend) maken ze functioneel, maar tegelijk ook problematisch: PFAS breken nauwelijks af in het milieu en worden daarom ook wel ‘forever chemicals’ genoemd. Daarom wordt in Nederland veel onderzoek gedaan naar PFAS.

Als provincie voeren we sinds 2019 onderzoek uit naar PFAS in het water- en bodemsysteem. Dit doen we vanuit onze taken en verantwoordelijkheden op basis van de Kaderrichtlijn Water (KRW) en de Wet bodembescherming. De toenemende bezorgdheid die PFAS met zich meebrengt, heeft de afgelopen jaren geleid tot een groeiende druk op overheden om in te grijpen. In 2021 zijn er tussen het Rijk en medeoverheden daarom afspraken gemaakt over het inventariseren van mogelijke ‘PFAS-aandachtslocaties’. Het Rijk heeft financiële middelen beschikbaar voor onderzoek naar en het eventueel saneren van PFAS-verontreinigingen. De provincie Overijssel heeft een beroep gedaan op die middelen en kon daarmee dit onderzoek starten.

Op alle 23 aandachtlocaties is door middel van bodemonderzoek PFAS aangetroffen. Op 21 locaties zijn de toegestane waarden voor risico’s niet overschreden. Op twee locaties was dat wel het geval, maar uit nader onderzoek bleek dat daar geen sprake is van een situatie waarvoor snel saneringsmaatregelen nodig zijn. Voor een van de locaties is in het verleden al een bodemsanering uitgevoerd. De andere was op basis van het gebruik beoordeeld als niet risicovol.

Aanvullend op de 23 locaties zijn nog vijf plekken met activiteiten in de textiel- en tapijtsector onderzocht. Dit is gedaan omdat Overijssel relatief veel textielbedrijven heeft en in het verleden had. Op alle vijf locaties is PFAS gemeten. Op drie locaties wordt de norm overschreden, maar omdat bedrijfsterreinen vaak verhard zijn, is de blootstelling voor mensen zeer beperkt en zijn er geen risico’s voor de volksgezondheid. Voor twee van de drie locaties is het verspreidingsrisico beperkt door een beperkte omvang van de verontreiniging of het ontbreken van ‘gevoelig gebruik’, zoals drinkwaterwinning, in de omgeving. Voor één locatie is een vervolgonderzoek nodig vanwege mogelijke risico’s voor het nabij gelegen oppervlaktewater. De gemeten concentraties in het oppervlaktewater liggen onder de huidige norm. Toch is verslechtering van de oppervlaktewaterkwaliteit op termijn niet uit te sluiten. Blijvend onderzoek naar PFAS-locaties blijft in de toekomst ook nog nodig.

De provincie gaat de komende jaren door met onderzoeken, en waar nodig de sanering oppakken, in overleg met het Rijk. Zo beginnen we onder andere een tweede onderzoeksronde naar mogelijke PFAS-aandachtlocaties die zich onder andere richt op brandweerkazernes en -oefenlocaties en voormalige stortplaatsen. Dit onderzoek doen we in nauwe samenwerking met andere overheden in Overijssel en het Rijk.

Gedeputeerde Tijs de Bree benadrukt dat PFAS blijvend aandacht nodig heeft: “Zolang er op zoveel plaatsen meetbare hoeveelheden PFAS voorkomen, moeten we samen met het Rijk en mede overheden in onze provincie onderzoek blijven doen, de ergst verontreinigde plekken met risico aanpakken en het gebruik van PFAS afbouwen.”

Alle onderzoeksresultaten zijn samengevat in de rapportage Tussenbalans PFAS. Hierin kunt u onze aanpak en de resultaten lezen. In deze rapportage zijn ook de inspanningen van vijf grote gemeenten opgenomen die zelf verantwoordelijk zijn voor de inventarisatie en de inzet van Waterschap Drents Overijsselse Delta en Vechtstromen.