Bisschopsschans

Gepubliceerd op 22 maart 2013

Uitsnede uit de Hottingerkaart ca. 1796. Het noorden is links.

Schans bij De lichtmis

Wanneer men in de 17de eeuw van Zwolle naar het noorden wilde reizen, was de weg tussen Staphorst en Rouveen één van de weinige begaanbare routes. De bisschop van Münster, Bernard van Galen met als bijnaam Bommen Berend, viel in 1665 onverwacht het oosten van het land binnen. In allerijl liet legeraanvoerder Johan Maurits van Nassau-Siegen rond Zwolle versterkingen aanrukken. Omdat het leger van de bisschop via Nieuwedijk naar het noorden zou kunnen trekken, werd bij De Lichtmis een schans opgeworpen, de Bisschopsschans.

Uitsnede uit de kadastrale minuut van ca. 1830 met daarop geprojecteerd de huidige topografie (afb. RAAP bv). List van de bisschop

Rutger van Haersolte gaf de schout van Rouveen opdracht het leger te voorzien van onderdak, hooi, hout en turf. De voorgenomen uitbreiding van de schans werd echter uitgesteld, waardoor de schans in 1672 niet af is en de bisschop hem zonder veel moeite, via een list, kan innemen. Hij trekt op naar de schans en laat zijn trompetters het Wilhelmus spelen alsof het lijkt dat het Staatse leger de schans komt versterken. Het kleine garnizoen, 250 man en twee kanonnen, trapt in de val en wordt overrompeld. In 1673 wordt de bisschop weer verdreven en volgt er in 1674 vrede met ‘Bommen Berend'.

Schans wordt privébezit

De schans is uiteindelijk nooit voltooid en heeft aan het einde van de 17de eeuw vrijwel geen militaire functie meer. Het fort blijft eigendom van de overheid, maar de grond niet en gaat over van de ene huurder naar de andere huurder en komt rond 1809 in eigendom van Willem Jan, Baron van Dedem. In 1854 worden de grachten van de schans gedempt, maar de contouren blijven nog wel in het slotenpatroon zichtbaar.

Schans nu verdediging tegen water

De Bisschopsschans maakt nu deel uit van de verdediging tegen water. Bij aanleg van een extra waterberging in 2007 zijn de contouren van de schans weer zichtbaar gemaakt door de watergangen te herstellen.

Luchtfoto van de Bisschopsschans na herstel van de watergangen (foto Waterschap Groot Salland).