Provincie Overijssel

11 januari 2012

2011 was een turbulent jaar voor de Nederlandse economie. In de eerste maanden van 2011 overheerste het gevoel van hoop. Er was sprake van een verder herstel, voorzichtige banengroei en licht teruglopende werkloosheid. Naarmate het jaar vorderde, maakte het optimisme plaats voor somberheid.

Nederland in recessie
Volgens de Decemberraming van het Centraal Planbureau verkeert de Nederlandse economie in recessie. De Nederlandse economie groeide in 2011 nog met 1,5%, maar krimpt in 2012 met 0,5 procentpunt. De werkloosheid stijgt met 90.000 personen. Het bbp-niveau in 2012 is 0,5% lager dan in 2011. Pas in de tweede helft van 2012 volgt naar verwachting enig herstel van de economische groei. Deze geraamde economische krimp volgt uit de verwachte teruggang van de wereldhandel. Bovendien houden consumenten en investeerders als gevolg van de economische onzekerheid hun vinger op de knip.

Twente hoogste percentage niet-werkende werkzoekenden
Het is een bekend gegeven dat de arbeidsmarkt met enige vertraging reageert op de economische ontwikkelingen. Niettemin liep de werkloosheid na de zomer snel weer op. Uit analyse blijkt dat dit onder andere komt dat veel schoolverlaters zich op de arbeidsmarkt hadden aangemeld die vanwege de vorige crisis langer op school waren gebleven. Eind november 2011 stonden 32.937 niet-werkende werkzoekenden (nww) ingeschreven bij de UWV WERKbedrijf in Overijssel. Dit is 6,3% van de beroepsbevolking (zie figuur 1 in rechter kolom). Dit is 0,4% hoger dan in Nederland. In de arbeidsmarktregio Twente is het percentage niet-werkende werkzoekenden met 7,4% het hoogste van Overijssel. En in de arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek het laagst met 4,8%. In vergelijking met dezelfde periode in 2010 (eind november) zijn positieve ontwikkelingen waar te nemen voor alle arbeidsmarktregio's. In vergelijking met oktober 2010 groeide de werkloosheid in november van 2011 in alle arbeidsmarktregio's weer ( zie figuur 2 in rechter kolom).

51% van de niet-werkende werkzoekenden is ouder dan 45
Voor wat betreft de indeling van werkloosheid naar leeftijd zijn er geen grote verschillen tussen te regio's. Van de niet-werkende werkzoekenden is in de arbeidsmarktregio's in Overijssel 10% jonger dan 27 jaarHet aantal jongeren in het nww-bestand is een onderschatting van de werkelijke jeugdwerkloosheid, omdat werkzoekende jongeren die geen recht op een uitkering hebben, niet verplicht zijn om zich als een werkzoekende in te schrijven. Het aanbod op de arbeidsmarkt is dus groter dan het aantal dat is ingeschreven bij UWV WERKbedrijf ,is 39% tussen de 27 en 45 jaar en is 51% 45 of ouder. Dit wijkt niet veel af van de landelijke cijfers. Vergeleken met de groep jongeren is de dynamiek van in- en uitstroom bij ouderen laag (zie figuur 3 in rechterkolom). Dat betekent dat ouderen minder snel hun baan verliezen, maar als dit eenmaal gebeurt, komen ze gemiddeld ook minder gemakkelijk weer aan het werk. Dat dynamiek onder jongeren groter is dan onder ouderen komt voor een deel omdat ze, meer dan ouderen, op basis van tijdelijke contracten werken.

Laagopgeleiden het meest vertegenwoordigd onder niet-werkende werkzoekenden
Eind november 2011 heeft bij benadering 39% van de niet-werkende werkzoekenden in de IJsselvechtstreek geen startkwalificatieEen startkwalificatie hebben is officieel het afgerond hebben van een opleiding op minimaal MBO-2-niveau. Omdat UWV WERKbedrijf niet de diverse MBO-niveau's vastlegt bij inschrijving, is hier de groep zonder startkwalificatie beperkt tot mensen met een basisopleiding en vmbo., voor de arbeidsmarktregio Twente is dat 50% en voor de Stedendriehoek 46%. De groep laagopgeleiden t/m VMBO vormt de grootste groep in het bestand en is vergeleken met het jaar eerder iets afgenomen. Er zijn geen grote schommelingen in het aandeel van diverse opleidingsniveau's in het nww-bestand in vergelijking met november 2010 (figuur 4 in rechterkolom). De grootse daling heeft zich vooral voorgedaan bij de niet-werkenden met een opleiding op hbo/bachelor-niveau in de arbeidsmarktregio Stedendriehoek (-10%) en op vmbo-niveau in de arbeidsmarktregio Twente (-7%).

Het aantal niet-werkende werkzoekenden het hoogste voor de elementaire en lagere beroepsniveaus
Het aantal niet-werkende werkzoekenden in de arbeidsmarktregio's IJsselvechtstreek, Twente en Stedendriehoek is het hoogst voor de beroepsgroepen productiemedewerkers, interieurverzorgers, chauffeurs, hulpkrachten horeca en verzorging en receptionisten en administratieve employees. Het aandeel niet-werkende werkzoekenden naar beroepsniveaus per arbeidsmarktregio in Overijssel is weergegeven op de kaart in de rechterkolom.

Relatieve sterktes en zwaktes van sectoren in arbeidsmarktregio's
Voor de economische ontwikkeling van de regio's zijn bepaalde bedrijfssectoren van groter belang dan andere. In de recente nieuwsbrief Arbeidsmarktprognoses Overijssel zijn de relatieve sterktes en zwaktes van diverse sectoren voor de arbeidsmarktregio's in Overijssel berekend en gevisualiseerd in grafieken over de specialisatiegraad. Tussen de regio's zijn duidelijke overeenkomsten waargenomen doordat de sectoren Handel en Reparatie en Gezondheids- en Welzijnszorg een groeiende specialisatie kennen en verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de werkgelegenheid. De sectoren waar de regio's het meest in gespecialiseerd zijn (Landbouw in de regio IJssel-Vecht, Overige industrie in de Stedendriehoek en Metaal en Elektrotechniek in Twente) kennen een relatief lage en bovendien dalende werkgelegenheid. Behalve overeenkomsten laten de regio's ook verschillen zien. De regio IJssel-Vecht kent een groeiende specialisatie en groeiende werkgelegenheid in Energie, waar deze in Twente en Stedendriehoek juist afneemt. In Twente neemt het regionale belang van Overheid en Onderwijs toe.

Bronnen

Etil (2011), Arbeidsmarktprognoses Overijssel nieuwsbrief december 2011, december 2011De volledige dataset, definities en methodologische toelichting is te vinden op http://overijssel.databank.nl/ (onderdeel Arbeid - Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt)UWV WERKbedrijf (2011), Basisset Regionale Arbeidsmarktinformatie Arbeidsmarktregio IJsselvechtstreek, november 2011
UWV WERKbedrijf (2011), Basisset Regionale Arbeidsmarktinformatie Arbeidsmarktregio Stedendriehoek, november 2011
UWV WERKbedrijf (2011), Basisset Regionale Arbeidsmarktinformatie Arbeidsmarktregio Twente, november 2011
CPB (2011), CPB Policy Brief 2011/13 Economische vooruitzichten 2012, december 2011