provincie Overijssel

Overijssels groen goed gewaardeerd
De natuur heeft elke maand in het jaar veel moois te bieden. September is een van de mooiste maanden in de natuur door onder meer de overgang van late zomer naar vroege herfst. De eerste tekenen van de herfst, de lange schaduwen en mooie avonden zijn goede redenen voor een natuurexcursie. Overijssel bezit veel natuurschoon en dat wordt door de inwoners van Overijssel gewaardeerd. Het Overijsselse landschap scoort gemiddeld een 7,6. Liefst 47% van de inwoners van Overijssel geeft het landschap een 8! Reden genoeg dat natuur- en milieuorganisaties in deze maand tal van natuurexcursies organiseren, maar u kunt natuurlijk zelf ook op pad gaan. U komt dan ongetwijfeld in een Nationaal park, een nationaal landschap of in aanraking met een van de natuurtypen in de provincie.

Twee Nationale Parken en Twee Nationale Landschappen
Landelijk zijn er 20 Nationale Parken en 20 Nationale Landschappen aangewezen. In Overijssel zijn er van beide twee. Nationale Parken zijn grote natuurgebieden van minimaal 1.000 hectare, waarin extra aandacht wordt besteed aan de functie voor de recreanten. Zo zijn er bezoekerscentra en allerlei manieren om de parken te verkennen. Overijssel kent twee Nationale Parken namelijk de Weerribben-Wieden en de Sallandse Heuvelrug. Respectievelijk 10.269 ha en 2.738 ha groot.

Nationale Landschappen zijn nog groter, 17% van Overijssel valt hieronder, en zij omvatten ook agrarisch gebied. In deze gebieden staat het genieten van het oorspronkelijke landschap voorop. Elk landschap bevat een unieke combinatie van cultuurhistorische en natuurlijke elementen. Samen vertellen zij het verhaal van het Nederlandse Landschap. Overijssel kent twee Nationale Landschappen: het oude, open polderlandschap van de IJsseldelta (18.600ha) en het kleinschalige besloten stuwwallen - en bekenlandschap van Noord-Oost Twente  (43.200 ha).

Voor de de ligging van de Nationale Parken en Nationale Landschappen klik op de bovenste kaart rechts van dit artikel.

Veel variatie aan natuur
Overijssel bestaat voor 19%, circa 67.000 ha, uit bos- en natuurgebied. Deze gebieden worden gekenmerkt door een grote variatie in natuurtypen. Zo ziet de natuur in o.a. de Kop van de provincie er heel anders dan uit dan in de rivierdalen en in delen van Twente. Enkele bijzondere van de vele natuurtypen zijn hierna uitgelicht.

Trilveen
Zo kent Overijssel bijvoorbeeld het zeldzame trilveen, wat te vinden is in het noordwesten van de Provincie. Trilvenen zijn dichtgegroeide trek- of petgaten waarbij de begroeiing meeveert bij betreding. Trilvenen bestaan uit mosrijke in het water groeiende  plantenmatten. Voor de vorming van dit bodemtype met zijn typerende planten is voedselarm water nodig. In het groeiseizoen overheersen de groen-bruinige tinten. De meeste percelen met trilveen zijn niet voor het publiek toegankelijk. De door Natuurmonumenten uitgezette route bij de Kiersche Wijde (westelijk van Meppel) gaat direct langs trilvenen.

Droge heide
Overijssel is ook van belang voor droge heide. Het grootste oppervlak hiervan vinden we op de Sallandse heuvelrug. De meest kenmerkende soort, Struikheide, staat in september deels nog in bloei en is goed te bewonderen vanaf wegen en paden die door dit gebied lopen. Op deze droge heide kunnen indrukwekkende en tot de verbeelding sprekende Jeneverbes struwelen voorkomen, zoals op de Archemerberg zuidelijk van Ommen (met wandelroute) en de Borkeld (oostelijk van Holten).
 
Vochtige hooilanden
Belangrijk is de provincie ook voor vochtige hooilanden; niet bemeste, laat gemaaide en bloemrijke graslanden. Deze graslanden zijn eeuwenlang door boeren gebruikt voor de hooiwinning en nu grotendeels in beheer bij terreinbeherende organisaties als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer of Landschap Overijssel. Een groot complex van Vochtig hooiland komt voor langs het Zwarte water, de benedenloop van de Vecht en de Reest. Langs het Zwarte water gaat het om de hooilanden waarin de Kievitsbloem voorkomt, langs de Reest hooilanden met rijke groeiplaatsen van de Dotterbloem. Vanaf wegen en dijken zijn deze hooilanden het best te bewonderen en te beleven met de vele tinten groen, bruin, roodbruin en geel. De kleuren worden veroorzaakt door de verschillende soorten grassen, zeggen en kruiden. Aan te bevelen in het voorjaar, met name op de fiets. En op enkele plaatsen kun je het gebied ook betreden, zoals langs de Vecht bij Huis den Doorn.

Rechts van dit artikel is een kaart met de natuurtypen in Overijssel weergegeven (klik op de kaart om te vergroten). De kaart met voorkomende soorten natuur in Overijssel is opgesteld volgens de landelijk hiervoor afgesproken systematiek. De kaart geeft een mooi beeld van de grote variatie aan natuur in Overijssel.

Bronnen

• Staat van Overijssel 2010. Provincie Overijssel, team BA Beleidsinformatie, Zwolle
• Burgerpanel 2009

Archief vorige edities Overijssels Feit

3e jaargang 2010

2e jaargang 2009

1e jaargang 2008

Meer informatie? Mail naar beleidsinformatie@overijssel.nl.