Financieel toezicht gemeenten

Gepubliceerd op 23 mei 2017

Burgers in Overijssel mogen erop rekenen dat de overheid zorgvuldig omgaat met gemeenschapsmiddelen. De provincie Overijssel is daarom wettelijk belast met het financieel toezicht op de 25 Overijsselse gemeenten. De provincie ziet erop toe dat gemeenten een sluitende begroting maken voor het aankomende jaar, of een sluitende meerjarenraming uiterlijk in het laatste jaar.

Het financieel toezicht is het meest zichtbaar voor aanvang van het begrotingsjaar als gemeenten hun begroting hebben vastgesteld. Deze wordt dan ter beoordeling naar de provincie gestuurd. Het dagelijks bestuur, bestaande uit Gedeputeerde Staten, beoordeelt deze vervolgens aan de hand van een speciaal daarvoor vastgesteld toezichtskader. Bij de beoordeling zijn er drie mogelijke scenario's:

  1. De begroting is structureel en reëel sluitend;
  2. De begroting is niet structureel en reëel sluitend, maar in de meerjarenraming wordt het evenwicht tijdig hersteld;
  3. De begroting is niet structureel en reëel sluitend en de gemeente kan ook niet aannemelijk maken dat dit evenwicht tijdig wordt hersteld in de meerjarenraming.

Regulier en preventief toezicht

In de twee eerste scenario's ontvangt de gemeente een toezichtsbrief waarin de bevindingen worden gedeeld met de gemeenteraad en is er over het algemeen sprake van regulier repressief toezicht.
In het derde scenario gaat de provincie over tot het strengere toezichtsregime, preventief toezicht. Hierbij moet de gemeente elke begrotingswijziging eerst voorleggen aan de provincie. Pas als de gemeente een nieuwe, sluitende begroting en/of meerjarenraming overlegt en deze wordt goedgekeurd, kan het preventief toezicht opgeheven worden.

Artikel 12

Veel mensen denken dat de provincie een gemeente de zogeheten artikel 12-status kan opleggen. Dat is niet juist. Gemeenten beslissen zelf of zij de artikel 12-status willen aanvragen. Vanuit de rol als toezichthouder brengt de provincie verslag uit aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de financiële positie van betrokken gemeente. Het is aan de Fondsbeheerders (de Ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën) of de aanvraag wordt gehonoreerd en een extra uitkering uit het Gemeentefonds wordt ontvangen. Andere gemeenten betalen hieraan mee, omdat de andere gemeenten daardoor minder geld uit het Gemeentefonds krijgen. Wanneer een gemeente een artikel 12-status heeft, wordt de financiële zelfstandigheid voor een deel ingeperkt.


Databank gemeentefinanciën

Inzicht in de financiële positie van de Overijsselse gemeenten?
Bekijk de Databank gemeentefinanciën Overijssel.

Begrotingsscan

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties biedt samen met de provincies gemeenten de mogelijkheid een zogenoemde 'begrotingsscan' te laten verrichten. Een begrotingsscan geeft een gemeente de gelegenheid haar financiële positie te laten toetsen waarbij de inspecteur en de provinciale toezichthouder optreden als deskundigen.