De stemming in Overijssel

Gepubliceerd op 4 april 2019

De stemmen zijn geteld, de uitslagen definitief en de nieuwe statenleden zijn geïnstalleerd. Tijd om een en ander in kaart te brengen. Wat was de stemming in Overijssel? Ook hier grote winst voor Forum voor Democratie (FvD) en GroenLinks. Maar wat valt nog meer op? Waar zijn de grootste verschuivingen zichtbaar?

FvD grote winnaar, CDA nog altijd de grootste

Het Christen-Democratisch Appél (CDA) is al jaren een populaire partij in de provincie. Ook nu kleurt de provincie weer CDA groen. Dit terwijl in de helft van de provincies een andere partij de grootste is geworden dan bij de vorige verkiezingen in 2015. Het CDA heeft wel 2 zetels moeten inleveren in Provinciale Staten. Hiermee komt het aantal zetels op 9.

Net als in de rest van Nederland, is nieuwkomer Forum voor Democratie de grote winnaar. Deze partij komt met 6 zetels als tweede partij de Staten binnen. VVD blijft stabiel op 6 zetels. GroenLinks heeft het aantal zetels meer dan verdubbeld ten opzichte van de afgelopen coalitieperiode en komt uit op 5 zetels.

Verliezers in Provinciale Staten van Overijssel zijn PVV, SP en D66. Deze partijen verliezen alle drie 2 zetels en komen uit op 3 zetels.

FvD grootste in Twentse steden

Kijken we naar de kaart met de grootste partij per gemeente, dan zien we in Enschede, Hengelo en Almelo winst van Forum voor Democratie. De SP, het CDA en D66 zijn in deze steden de grootste verliezers.

Al met al scoren in Overijssel nog altijd traditiegetrouw de christelijke partijen hoger dan landelijk. ChristenUnie (CU) en de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) blijven bijna stabiel. Al met al kleurt de kaart overwegend CDA groen. Deze partij kreeg, net als in 2015, in 15 gemeenten de meeste stemmen. Wel levert het CDA in alle gemeenten in. Zelfs in CDA bolwerk Tubbergen verliest de partij de absolute meerderheid en zakt met 14,5 procentpunten naar 41,8% van de stemmen. GroenLinks wordt de grootste in Zwolle en Deventer. In beide steden verliezen SP en D66 de meeste stemmen.

Figuur 3: Grootste partij per gemeente

Figuur 3: Grootste partij per gemeente

Figuur 4: Tweede partij per gemeente

Figuur C_ tweedepartij +%^verschil

VVD in meeste gemeenten tweede partij

Het zegt steeds minder om alleen naar de grootste partij per gemeente te kijken. Partijen kunnen vanwege de versnippering met een steeds lager percentage van de stemmen de grootste worden. De verschillen tussen de winnaar en de nummers twee of drie zijn soms minimaal. In 9 gemeenten is het verschil tussen de eerste en tweede partij minder dan 5 procentpunten. Zo is het verschil tussen de grootste partij (CDA) en tweede partij (FvD) in Steenwijkerland 0,1 procentpunt. Het verschil tussen de grootste partij (FvD) en de tweede partij (VVD) in Hengelo is 0,4 procentpunt.

De VVD komt in 11 van de 25 gemeenten naar voren als tweede partij. Forum voor Democratie doet het naast de grote steden goed in plattelandsgemeenten in Twente (Losser, Tubbergen, Twenterand en Hellendoorn) en is in 5 gemeenten de tweede partij. CU doet het beter in West Overijssel en is daar in 5 gemeenten de tweede partij.

De Eerste Kamer

Door het landelijke verlies tijdens de Provinciale Statenverkiezingen verliezen regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hun meerderheid in de Eerste Kamer. Ook in Overijssel. Dit betekent voor het Overijsselse college van Gedeputeerde Staten ook een verlies van hun meerderheid, aangezien zij dezelfde samenstelling heeft als de landelijke coalitie.

Voor de NOS bracht electoraal geograaf Josse de Voogd de gemeenten in beeld waar de huidige regeringscoalitie nog een meerderheid krijgt in de Eerste kamer. De Statenleden kiezen immers op 27 mei de nieuwe senatoren. Slechts in ruim 30 van de in totaal 355 Nederlandse gemeenten halen deze vier partijen gezamenlijk nog wel meer dan 50%.Opvallend is de concentratie van gemeenten in Overijssel waar dit nog het geval is.

Opkomst Overijssel bijna 10 procentpunten hoger dan in 2015

De opkomst bij deze Provinciale Statenverkiezingen lag aanzienlijk hoger dan in 2015. Landelijk was het opkomstpercentage met 56,1% haast 9 procentpunten hoger dan vier jaar geleden. In Overijssel is het opkomstpercentage bijna met 10 procentpunten toegenomen van 49,8% naar 59,3%.

In Staphorst zijn net als in 2015 naar verhouding de meeste inwoners komen stemmen. Bijna driekwart van de inwoners ging naar de stembus. Een toename van bijna 10 procentpunten. De grootste toename zien we in Tubbergen waar 60,9% van de inwoners ging stemmen. Een toename van 13 procentpunten ten opzichte van 2015.