De waterkeringen langs het Kanaal Almelo–De Haandrik

Gepubliceerd op 23 september 2021

In Nederland beschermen we het land dat langs de zee, de rivieren en enkele kanalen ligt tegen overstromingen met behulp van kades en dijken. Als deze kades en dijken bescherming bieden tegen (grote) overstromingen noemen we dit waterkeringen. In Nederland verdelen we deze waterkeringen in de primaire en regionale waterkeringen. De primaire waterkeringen liggen langs de grote rivieren en de zee, de regionale keringen langs de regionale rivieren, grotere kanalen en bijvoorbeeld boezemwateren.

Regionale keringen

De provincie mag op basis van de Waterwet de regionale keringen aanwijzen en normeren. Aanwijzen betekent dat een kade of dijk de status regionale kering krijgt. Dit wordt vastgelegd in de provinciale Omgevingsverordening. Een kade of dijk wordt aangewezen als er een veiligheidsprobleem kan ontstaan als deze kade of dijk doorbreekt. Normeren betekent dat er aangegeven moet worden hoe hoog en sterk de kade of dijk moet zijn om het achterliggende gebied te beschermen tegen een overstroming, oftewel welke veiligheid geboden wordt. Voor het bepalen welke norm van toepassing moet zijn voor welke kering, is een landelijke methodiek ontwikkeld. Deze methodiek gaat er vanuit dat een dijk sterker en/of hoger moet zijn als er meer schade kan ontstaan bij het doorbreken van de kade of dijk.

Toetsing op veiligheid

De status als regionale waterkering betekent ook dat er een toetsing op veiligheid moet worden uitgevoerd; we onderzoeken of de waterkering hoog en sterk genoeg is. Deze toetsing op veiligheid gebeurt aan de hand van landelijke rekenregels en het oordeel van de beheerder, het beheerdersoordeel. Daarbij wordt eerst nagegaan welke informatie over de waterkering beschikbaar is en daarna wordt de toetsing uitgevoerd. Wanneer weinig informatie over een waterkering beschikbaar is, dan wordt er conservatief gerekend, wat inhoudt dat er van een slechtere situatie wordt uitgegaan. Als de kering voldoet aan deze conservatieve toetsing, dan voldoet de kering waarschijnlijk ook als je meer informatie hebt. Als de rekenregels geen uitsluitsel geven over de veiligheid kan de beheerder van de kering een inschatting geven van de huidige toestand van de waterkering. De stukken van de kering die voldoen aan de toets op de veiligheid zijn dus sterk en hoog genoeg. Waar dit niet het geval is, vindt vaak nader onderzoek voor meer gegevens plaats en kan het uiteindelijk zo zijn dat deze stukken waterkering opgehoogd en/of versterkt moeten worden.

Kades Kanaal Almelo-De Haandrik

De provincie Overijssel heeft in 2003 de kades langs het Kanaal Almelo-De Haandrik aangewezen als regionale keringen op basis van 2 beheerders, die samen afspraken moeten maken: de beheerder van het te beschermen gebied achter de kering is het waterschap, de beheerder van de kering langs het kanaal is de provincie (de kade is onderdeel van de vaarweg). In 2006 heeft de provincie Overijssel een norm voor deze waterkeringen vastgesteld. Vervolgens zijn de keringen getoetst op de veiligheid. In de loop der tijd zijn diverse werkzaamheden uitgevoerd, zoals vervanging van de damwanden. In 2018 heeft de provincie Overijssel gekeken of, op basis van de in 2008 ontwikkelde landelijke methodiek, de status van regionale kering nog steeds actueel is voor de aangewezen regionale keringen. Dit was niet het geval voor de kades langs het Kanaal Almelo-De Haandrik. Het doorbreken van een kade langs het kanaal leidt tot wateroverlast. Dat is vervelend, maar leidt niet tot een levensbedreigende situatie. Dit komt omdat het kanaal een beperkt volume water heeft. Dit is een andere situatie dan bij een rivier waar het water blijft toestromen. Deze kades zijn dan ook sinds 2019 geen regionale waterkeringen meer en niet meer opgenomen in de Omgevingsverordening.

Status oevers

Het niet meer aanwijzen van deze kades als regionale keringen betekent niet dat de provincie niets meer doet aan deze kades. In de huidige situatie blijft de provincie aandacht besteden aan de status van de oevers van het kanaal en heeft hierover contact met de gemeentes en het waterschap. De aanwezige damwanden zorgen voor de instandhouding van de vaarweg. Daarnaast stelt de provincie in de Omgevingsverordening het kader voor de normering wateroverlast aan de hand waarvan het waterschap het watersysteem inricht. Voor de bewoners en gebruikers in de omgeving komt er een dashboard waarop de verwachte werkzaamheden aan de oevers en de wegen is af te lezen.