Resultaten faalmechanisme-onderzoek en uitbreiding schaderegeling

Gepubliceerd op 27 oktober 2021

Herstel van de schade aan de woningen langs het Kanaal Almelo - De Haandrik is het meest zinvol wanneer de oorzaak duidelijk is. Daarom heeft provincie Overijssel in de zomer van 2021 extra onderzoek laten doen. Onderzoeksbureau Deltares heeft dit verdiepende onderzoek naar de oorzaak van de schade, het zogenaamde faalmechanisme, uitgevoerd. Een onafhankelijke commissie heeft het onderzoek begeleid. De resultaten van dit onderzoek zijn bekend. Op basis van het onderzoek is de bestaande schaderegeling uitgebreid.

Belangrijkste conclusies van het onderzoek

Uit het onderzoek blijkt dat er meerdere oorzaken van schade aan de panden in het schadegebied zijn. Per pand is er waarschijnlijk sprake van een combinatie van oorzaken. De belangrijkste zijn:

  • Kwetsbare funderingen en op veen gefundeerde panden
  • Veranderingen in de grondwaterstand (vernatting en verdroging) door verschillende oorzaken

In een aantal gevallen heeft de provincie met werkzaamheden bijgedragen aan vernatting (baggerwerk) of verdroging (vervangen van lekke damwanden). Het onderzoek toont ook aan dat piping (het wegstromen van zand met water) geen oorzaak is van de schade.

Schaderegeling uitgebreid

De bestaande schaderegeling is op twee onderdelen uitgebreid. Dat is de uitkomst van het verdiepende onderzoek.

  • Er komt een nieuw invloedgebied.
  • De provincie maakt funderingsonderzoek en funderingsverbetering mogelijk.

De provincie bekijkt per pand wat dit precies voor de bewoner betekent. En informeert hen snel daarover. Wanneer een bewoner al een beslissing over een vergoeding heeft ontvangen dan wijzigt deze mogelijk nog. Een bewoner gaat er in elk geval niet op achteruit.

Vaststelling Regeling Aanpak schades panden langs kanaal Almelo-De Haandrik

Nieuw invloedgebied

Verschillende werkzaamheden kunnen binnen bepaalde gebieden langs het kanaal schade hebben veroorzaakt. Dit zijn de ‘invloedgebieden’. Het laatste Deltares-onderzoek toont aan dat vervanging van betonnen damwanden door stalen damwanden effect kan hebben gehad op het ontstaan van schade. Daarom stelt de provincie hiervoor een nieuw invloedgebied vast. Bewoners met schade binnen dit gebied kunnen alsnog in aanmerking komen voor de wettelijke schadevergoeding in plaats van een subsidie.

Funderingsonderzoek en -verbetering

Het onderzoek toont ook aan dat de samenstelling van de ondergrond bij een kwetsbare fundering panden gevoelig maakt voor schade in combinatie met (tijdelijke) vernatting, verdroging en/of gebouwbelasting. En dat bij een deel van de panden duurzaam herstel alleen mogelijk is door eerst de fundering te verbeteren. Bij zettingsschade van € 5.000 of meer biedt de provincie daarom funderingsonderzoek aan. De provincie betaalt dit. Blijkt uit het onderzoek dat verbetering van de fundering noodzakelijk is? Dan stelt de provincie hiervoor een subsidie beschikbaar.

Toekomstperspectief

Gedeputeerde Bert Boerman licht de vervolgstappen toe: “Als provinciebestuur zien we de onrust in het gebied. Het gebrek aan toekomstperspectief klinkt door in alle gesprekken die we voeren. Samen met de uitkomsten van het verdiepende onderzoek is dit voor ons aanleiding om de schaderegeling uit te breiden. We willen werken aan duurzaam herstel. Hiermee werken we niet alleen letterlijk aan herstel van schade, maar ook aan herstel van rust voor bewoners na een onzekere tijd.”

Onderzoek beschikbaar

Het onderzoek, de samenvatting daarvan (de publieksvriendelijke versie) en het rapport van de onafhankelijke begeleidingscommissie zijn online beschikbaar:

Bekijk de video over de aanpak van het onderzoek

Bekijk de video extra onderzoek naar schade-oorzaken kanaal Almelo - De Haandrik

Het onderzoek

In het schadegebied heeft Deltares onderzoek gedaan naar:

  1. De staat van het pand en de fundering
  2. De samenstelling van de grond
  3. De waterhuishouding

Er was speciale aandacht voor:

  • Piping. Hierbij stroomt water en zand weg. Het pand kan hierdoor verzakken.
  • Bodemdaling. Bijvoorbeeld door verdroging van veen. Dit kan verzakking veroorzaken.

Daarnaast keek Deltares naar andere mogelijke oorzaken.

Onafhankelijke begeleidingscommissie

De begeleidingscommissie heeft het onderzoek op de voet gevolgd. En heeft advies uitgebracht aan de provincie over de aanpak en resultaten van het onderzoek. In de commissie zaten onafhankelijke deskundigen die hielpen bij het onderzoek. De commissie werd geadviseerd door Prof. dr. ir. S. (Stefan) van Baars en Prof.dr.ir. M. (Matthijs) Kok.

De leden van de commissie:

  • Bas Jonkman, hoogleraar Waterbouwkunde aan de TU Delft
  • Kees Maas, geohydroloog
  • Jan Maertens, emeritus hoogleraar Grondmechanica aan de KU Leuven
  • Jetse Stoorvogel, universitair hoofddocent Bodem – Landgebruik Interacties aan de WUR (Wageningen)
  • Han Vrijling, emeritus hoogleraar Waterbouwkunde aan de TU Delft