Perspectiefnota 2023: meer financiële duidelijkheid nodig van Rijk voor grote maatschappelijke opgaven

Gepubliceerd op 23 mei 2022

De provincie Overijssel heeft de begroting goed op orde, met een gezonde balans tussen inkomsten en uitgaven. Ook is het provinciebestuur erin geslaagd om 70 miljoen euro vrij te spelen voor een nieuw college na de provinciale verkiezingen in maart volgend jaar. Tegelijk liggen er grote opgaven te wachten, waar onvoldoende middelen voor beschikbaar zijn voor een gezonde begroting op de langere termijn. Gedeputeerde Eddy van Hijum van financiën roept het Rijk daarom op om snel duidelijkheid te geven over de financiering van provincies.

Er zijn diverse ontwikkelingen waardoor het financieel perspectief van de provincie verandert. Zo is er beduidend minder incidenteel geld beschikbaar dan in de afgelopen jaren. Dat heeft met name te maken met de Essent-middelen die inmiddels grotendeels zijn uitgegeven, bestemd of belegd in revolverende fondsen.

De zorg zit vooral bij de beschikbaarheid van structurele middelen:

  • Na 2025 valt de uitkering uit het provinciefonds drastisch terug. Met de huidige inzichten betreft het een terugval van ruim 10 miljoen euro. Dat bedrag kan nog verder oplopen als de prijsontwikkelingen niet worden gecompenseerd.
  • De Motorrijtuigenbelasting (MRB) zal waarschijnlijk in 2030 plaatsmaken voor een kilometerheffing. De heeft directe gevolgen voor het provinciaal belastinggebied, de opcenten op de MRB. De provincies maken zich sterk voor het behoud van een autonoom belastinggebied, dat goed aansluit bij de provinciale taken.
  • Naast reguliere taken lijken de provincies ook een belangrijke rol te krijgen bij de grote transities: klimaat & energie, stikstof & landbouw, wonen & bereikbaarheid. Het kabinet heeft hier forse bedragen voor gereserveerd, alleen is onduidelijk hoe die precies bij de provincies gaan landen. Zo lijken langjarige transitieopgaven met incidenteel geld gefinancierd te gaan worden. Wij vinden dat dat niet kan.

Gedeputeerde Eddy van Hijum “Als je wilt dat de provincies een belangrijke rol spelen bij de grote maatschappelijke opgaven, dan moet je ook de financiële zekerheid van provincies vergroten. Grote opgaven kun je niet met incidenteel geld oplossen, zeker omdat de incidentele middelen bij provincies (inmiddels) ook beperkt zijn. Daarbij kunnen incidentele investeringen structurele lasten met zich meebrengen. Zoals het beheer en onderhoud van nieuwe natuur of nieuwe infrastructuur.”


70 miljoen euro  
Ondanks deze ontwikkelingen is toch gelukt om 20 miljoen euro te reserveren voor cofinanciering. Daarbovenop is 50 miljoen euro beschikbaar voor een volgend college (na de verkiezingen) ten behoeve van nieuwe investeringen. Voor de huidige periode (voor de verkiezingen), is nog 4 miljoen euro beschikbaar voor eventueel aanvullende voorstellen vanuit Provinciale Staten.

‘Stevig gebouwd aan Overijssel’ 
Met de verkiezingen in het zicht, kijkt het huidige college terug op een periode waar met een investering van 305 miljoen euro stevig gebouwd is aan Overijssel. Daarnaast werd tijdens de coronapandemie extra geld vrijgemaakt voor eigen steunmaatregelen om de regionale economie draaiende te houden. Veel opgaven liggen op koers. Het resultaat is een verbeterde biodiversiteit in onze natuurgebieden, een duurzame energievoorziening, perspectief voor de landbouw, voldoende huizen en passende mogelijkheden voor de inwoners om zich door de provincie te verplaatsen.

Drie werkbezoeken 
Na de zomer zal het provinciebestuur drie werkbezoeken afleggen. De zeven bestuurders zullen dan terugkijken op deze coalitieperiode en in gesprek gaan met inwoners, bestuurders en andere belanghebbenden. Centraal staat dan de impact en resultaten, samen met de transitieopgaven van de toekomst.

De provinciale politiek praat voor het eerst over de Perspectiefnota in de commissievergadering op 20 juni. In juli wordt de nota door Provinciale Staten vastgesteld. De Perspectiefnota is ook te vinden op: https://destaatvan.overijssel.nl/