Feiten, Feiten, Feiten 2022

Gepubliceerd op 21 juni 2022

Hét Beleidsinformatiecongres van Oost-Nederland

De editie van 2022 staat dit jaar in het teken van onderzoek en grenzen. Het belang van data en onderzoek voor beleid nemen alleen maar toe. Veel beleidsopgaven en politieke thema’s overstijgen administratieve grenzen en inhoudelijke disciplines. Klimaatopgaven, woon- en mobiliteitsvraagstukken houden niet op bij de grens van de provincie – of Nederland. Thema’s als brede welvaart gaan net zo zeer over inkomen als over gezondheid, omgeving en ontplooiing. De hoeveelheid beschikbare data groeit exponentieel en datascience technieken worden steeds geavanceerder. De mogelijkheden voor toepassing lijken onbegrensd, en daarmee nemen zorgen over privacy, zeggenschap en transparantie toe.

Ja, ik ben erbij!

Ik meld me aan voor donderdag 30 juni. Aanvang 10.00 uur. Provinciehuis Overijssel. Zwolle, Luttenbergstraat 2.

Het hele programma

Feiten, Feiten, Feiten 2022
Spreker Locatie Tijdstip

Prof. dr. Guszti Eiben

Kunstmatige intelligentie (mens, machine en moraal)

De Statenzaal 10.05 uur

Prof. dr. Jan ten Thije

Luistertaal: het grensoverschrijdende gebruik van talen.

De Statenzaal 11.05 uur

Deelsessies:

Diverse ruimtes 11.35-12.20 uur

1.1 Ine de Visser - Geonovum

internationale standaard data-uitwisseling / ontwikkeling van INSPIRE naar European Dataspaces

Kamer 1.2 11.35

1.2 Dr. Lara Wohler & Caroline van Bers, Universiteit Twente

Grensoverschrijdend waterbeheer NL-DE

Kamer 1.1 11.35

1.3 Daan van der Veen & Peter de Jong

Dashboard Zon op het Dak - deel 2 komt eraan.

Kamer 1.4 11.35

1.4 Inge Merkelbach & Gertrude Slag - BIG-r Rotterdam

samenwerking onderzoekers - ambtenaren gedragsinterventies

Kamer 1.2 11.35

1.5 Julia Diehle - WODC

Onafhankelijkheid beleidsonderzoek

Kamer 1.7 11.35

1.6 Mirjam Smulders - Het PON & Telos

Asociale algoritmes - Informatiebehoefte van burgers over de inzet van algoritmes door overheden

Kamer 1.8 11.35

Lunch met postersessie

De Hof 12.20

Deelsessies

diverse locaties 13.00-13.45 uur

2.1 Joris Berkhout - Quintel

Energiesysteemstudie Overijssel

Kamer 1.4 13.00

2.2 Ine de Visser - Geonovum

internationale standaard data-uitwisseling / ontwikkeling van INSPIRE naar European Dataspaces (deel 2)

Kamer 1.2 13.00

2.3 Anne Marth Idenburg - Trendbureau Overijssel

conceptualisering brede Welvaart

Statenzaal 13.00

2.4 Jantien Stoter - TU Delft

Potentie van Digital Twins om over thematische grenzen te kijken en de uitdagingen van implementatie in de praktijk

Kamer 1.8 13.00

2.5 Iris Muis - Utrecht Data School

Verantwoorde inzet van technologie: DEDA en IAMA
Kamer 1.1 13.00

Afsluiting

De Statenzaal 13.45 - 14.30 uur

Afsluitende panelsessie

De Statenzaal 13.45 uur

High Thea

De Hof 14.30 uur
Onze sprekers en deelsessies op 30 juni

De feiten. Met Guszti Eiben.

De grens doorbreken tussen het kunstmatige en het 'echte' leven.

Professor Guszti Eiben (VU), die twee jaar geleden wereldberoemd werd als vader van de eerste robotbaby, droomt ervan. "Ik wil Artificial Life uit computersimulaties bevrijden en naar de echte wereld brengen."

Over Prof. dr. Guszti Eiben

Guszti Eiben is hoogleraar Kunstmatige Intelligentie met een focus op robotica. Met veel kennis, passie, en een brede kijk koppelt hij evolutie, robots, en intelligentie aan elkaar. Hij werkt in de frontlinie van het onderzoek en kan als geen ander reflecteren aan de Brave New World van machines die denken, praten, leren en evolueren.

Deze toekomst is er al! En wie gaat over de ethiek en de veiligheid? Guszti Eiben is in 1987 in Budapest afgestudeerd als wiskundige en naderhand in 1991 gepromoveerd in de Informatica, wat resulteerde in dat hij een expert werd in Kunstmatige Intelligentie. Hij is hoogleraar aan de VU in Amsterdam en bijzonder hoogleraar aan de University of York. Guszti Eiben is een out-of-the-box denker en visionair. Zijn onderzoek richt zich op artificiële evolutie. Hij is een internationale topper in het combineren van evolutie en robotica en heeft als eerste ter wereld twee robots een kind laten maken.

Guszti Eiben wordt gekenmerkt door zijn enthousiasme voor zijn vakgebied dat hij moeiteloos op zijn publiek overbrengt. Hij is onderhoudend en inspirerend. Hij kan complexe zaken aan een breed publiek uitleggen evenals een zaal vol vakgenoten boeien.

De feiten. Met Jan ten Thije.

Luistertaal: het grensoverschrijdende gebruik van talen

Jan D. ten Thije is emeritus hoogleraar Interculturele Communicatie aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek betreft communicatie in multiculturele en meertalige settings, luistertaal en interculturele training. Hij coördineerde van 2004 tot 2021 de masteropleiding Interculturele Communicatie. Zijn huidig onderzoek richt zich op Meertaligheid in de medezeggenschap. Een recente publicatie over samenwerking tussen communicatieonderzoekers en maatschappelijke partners is  Enhancing Intercultural Communication in Organisations: Insights from Project Advisers redactie door Beerkens, Le Pichon-Vorstman, Supheert & ten Thije (2020). Abingdon: Routledge.

De Feiten. Met Ine de Visser.

Het milieu houdt niet op bij de grens

Grote milieuvraagstukken hebben vaak grensoverschrijdende oorzaken en gevolgen. Klimaatopgaven, woon- en mobiliteitsvraagstukken houden niet op bij de grens van de provincie – of Nederland. Dan is het noodzakelijk dat ook de data die nodig is om de beleidsopgaven en vraagstukken te toetsen en op te lossen ook over die grenzen heen, beschikbaar is. Wat doet de EU om dat voor elkaar te krijgen?

Over Ine de Visser

Ine de Visser is werkzaam bij Geonovum als projectleider Europese data strategie en INSPIRE.  Ze vertegenwoordigd Nederland in de EU op het gebied van INSPIRE. Geonovum is een overheidsstichting met veel kennis en een rijk netwerk. De overheid beter laten presteren met geo-informatie, dat is waar Geonovum dagelijks aan werkt. Door de toegankelijkheid van geo-informatie te verbeteren en door de uitwisseling van geo-informatie onderling en met andere soorten gegevens mogelijk te maken met standaarden.

De Feiten. Met Jantien Stoter.

Digital Twin: een (te) veelbelovend concept of allesomvattende oplossing voor omgevingsvraagstukken?

De term Digital Twin wordt op allerlei manieren gebruikt sinds dit concept een aantal jaren geleden haar intrede deed in het geo-domein als veelbelovende technologie om omgevingsvraagstukken op te lossen. Hoewel er consensus bestaat over de basisfunctionaliteiten van een Digital Twin, is het risico van de diversiteit aan definities dat alles en niets hieronder valt. Hoe zorgen we ervoor dat implementaties niet beperkt blijven tot afzonderlijke - veelal technisch – deeloplossingen in plaats van de beloofde oplossing te zijn voor omgevingsvraagstukken? De workshop start met mogelijke antwoorden uit het geo-data domein dat zich al decennialang bezighoudt met het modelleren van de werkelijkheid in ruimtelijke datarepresentaties ten behoeve van analyses en simulaties. Samen met de deelnemers zal de term Digital Twin vervolgens aan een reality check worden onderworpen.

Over Jantien

Prof. Dr. Jantien Stoter is hoogleraar 3D Geo-informatie aan de Technische Universiteit Delft en hoofd van de sectie Urban Data Science. Ze promoveerde op 3D Kadaster (2004), en ontving persoonlijke subsidies van zowel de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (2011-2016) als de European Research Council (2016-2022). Ze heeft verschillende projecten geleid op het gebied van GeoBIM, 3D stadsmodellering en stedelijke toepassingen. Daarnaast werkt zij als innovatie adviseur/onderzoeker bij zowel Kadaster als Geonovum, voornamelijk aan 3D oplossingen en GeoBIM integratie. Ze heeft verschillende rollen vervuld in het Open Geospatial Consortium en de European Spatial Data Research association.

De Feiten. met Julia Diehle.

Over de grenzen van wetenschappelijke integriteit

Julia Diehle is sinds 2016 werkzaam op de afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek van het  Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum. Als projectbegeleider adviseert zij beleidsambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid over wenselijkheid en noodzaak van onderzoek, formuleert zij onderzoekbare vraagstellingen en begeleidt zij het hele onderzoeksproces van uitbesteding tot aanbieding aan de beleidsdirectie. Haar werk verricht zij in het krachtenveld van het ministerie, uitvoeringsorganisaties, andere belanghebbende partijen en de wetenschap.

Sinds ruim 2 jaar is Julia ook vertrouwenspersoon wetenschappelijke integriteit (VPWI) van het WODC. De instelling van VPWIs is een van de maatregelen die het WODC na de “Nieuwsuur-affaire” heeft genomen om de onafhankelijkheid van de organisaties nadrukkelijker te waarborgen. In haar bijdrage zal Julia op de verschillende maatregelen en haar werk als VPWI ingaan.

De muziek. Met Denys Sukmanovsky

Denys Sukmanovskyi is een 17-jarige Oekraiënse pianist. Hij nam deel aan diverse (internationale) pianoconcoursen en won een Yamaha-muziekbeurs. Denys verblijft momenteel als vluchteling in Zwolle. Muziek is zijn leven. Tijdens een concert krijgt hij energie van de verbinding met het publiek. Hij is ambitieus en wil graag bijdragen aan de ontwikkeling van muziek in Oekraïne en de wereld. Hij zal het prachtige Melodia van de Oekraïense componist Myroslav Skoryk (1938-2020) ten gehore brengen.

De feiten. Met Joris Berkhout

De energiesysteemstudie: impact over fysieke grenzen heen

De energietransitie is een complexe puzzel waaraan vele betrokken hun bijdrage aan leveren. Al die bijdragen moeten uiteindelijk aansluiten tot één klimaatneutraal energiesysteem. De provincie Overijssel heeft haar deel van de puzzel in kaart laten brengen in de energiesysteemstudie. In die studie is expliciet rekening gehouden met het feit dat de energietransitie de fysieke grenzen van de provincie overstijgt; landelijke plannen hebben invloed op de energietransitie in de provincie en de provinciale plannen hebben ook impact op het energiesysteem daarbuiten. Feiten en data spelen een belangrijke rol bij het in kaart brengen van de grensoverstijgende impact van plannen. In deze deelsessie staat de vraag centraal hoe je in onderzoek omgaat met deze grensoverstijgende impact. Dit wordt geïllustreerd aan de hand van een aantal (interactieve) voorbeelden uit de energiesysteemstudie.

Over Joris

Dr. Joris Berkhout is partner bij Quintel Intelligence B.V. Daar werkt hij met zijn collega’s aan het (door)ontwikkelen en inzetten van het open source en open access Energietransitiemodel (https://energytransitionmodel.com/, ETM). Het ETM wordt gebruikt voor en door gemeenten, provincies, landen en Europa om plannen voor de energietransitie te verkennen en door te rekenen. Joris’ focus ligt op de inzet van het ETM in gemeenten en provincies en richt zich op de vraag hoe landelijke plannen de lokale energietransitie beïnvloeden en andersom. Joris studeerde en promoveerde in de natuurkunde.

Wetenschap in de échte wereld: Inge Merkelbach & Getrude Slag

Inge Merkelbach

Wetenschap, beleid en praktijk kunnen elkaar enorm versterken. Door wetenschappelijke kennis in te zetten, kan beleid bijvoorbeeld een stuk effectiever worden. Maar ook de wetenschap leert veel van het testen van interventies in de praktijk. De echte wereld werkt nu eenmaal anders dan een lab. Een mooie samenwerking dus, voor beide partijen. Toch brengt zo’n samenwerking ook uitdagingen met zich mee. Belangrijk zijn niet altijd dezelfde onderwerpen, prioriteiten kunnen anders zijn, en ook de taal die gesproken wordt kan soms tot verwarring leiden. Waar kan je tegen aan lopen bij dergelijke samenwerkingen, en nog belangrijker, hoe los je het op?

Dr. Inge Merkelbach is postdoctoraal onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) op het gebied van gedragsverandering en methodologie. Ze werkt onder andere bij HEALTHY’R, een expertisecentrum van de EUR en de Gemeente Rotterdam gericht op gezonde gedragsverandering. Daarnaast is zij managing director van Behavioural Insights Group Rotterdam (BIG’R, www.bigrotterdam.nl), een impactcentrum van de EUR dat zicht richt op het creëren van positieve impact door samen met maatschappelijke partners gedragsvraagstukken op te pakken. Haar expertise ligt op het doen van wetenschappelijke kennis en het inzetten van wetenschappelijke gedragskennis in de praktijk.

Gertrude is adviseur gedragsverandering bij de gemeente Rotterdam. Hoe pas je gedragskennis toe bij het maken van beleid? Hoe verdiep je je met een ‘gedragsbril’ op in je doelgroep en het gedrag dat je wilt veranderen? Hoe onderzoek je gedragsinterventies in de praktijk? Gertude helpt, adviseert en inspireert collega’s bij het toepassen van gedragsinzichten in projecten, programma’s én communicatie. Het doel? Betere dienstverlening en doeltreffend beleid. Vanaf de start van BIG’R in 2017 is zij vanuit de gemeente betrokken geweest bij de ontwikkeling van de samenwerking tussen de Erasmus Universiteit en de gemeente Rotterdam. Sinds 2019 werkt zij als begeleider in de opleiding Nudging : sturen op gedrag van de Erasmusacademie.

Insights from the German-Dutch MEDUWA-Vecht project

Cross border collaboration in water quality management

In the MEDUWA-Vecht(e) project (INTERREG VA – NL-DE) 27 partners developed solutions that reduce or prevent the contamination of water, soil and food by medicines and multi-resistant microorganisms using the Vecht catchment as a case study. The presentation will provide an overview of German-Dutch transboundary collaboration within the project including experiences with a variety of partners from research, NGOs and industry, as well as engaging a range of stakeholders. We will illustrate some of the lessons learned from cross-boundary data acquisition in a field where data is sparce, and from a transboundary water quality monitoring campaign, as well as cross-border collaboration.

Lara Wöhler  Msc. has a background in Environmental Science and Water Engineering. During her studies she investigated various aspects of pharmaceuticals in the environment (covering sustainable chemistry, modelling and societal aspects). After her studies she has worked in projects related to micropollutant modelling at the Fraunhofer Institute for Systems and Innovation Research. In 2017 she joined the University of Twente as a PhD researcher in the MEDUWA project. After the project was successfully finalized she graduated in early 2022 with a thesis entitled “An integrated assessment of pharmaceuticals in water systems”.

Caroline van Bers  Ms. recently joined the University of Twente to manage the interfaculty resilience programme which focuses on three themes: drought, safety and health. An important element is cross-border collaboration with Germany especially in the area of drought resilience. She is currently also president of The Integrated Assessment Society.  Prior to joining the UT she was a long-time researcher with the Institute of Environmental Systems Research at Osnabrück University where she carried out a range of research, policy support, stakeholder engagement and capacity development activities that promote sustainable resource management particularly in the Water-Energy-Food Nexus.

De Feiten: met Iris Muis, MA

Iris Muis

Verantwoorde inzet van technologie: DEDA en IAMA

Technologie en algoritmes bieden veel kansen voor bedrijven en overheden om hun zaken efficiënter en effectiever in te richten. Er zijn echter ook valkuilen aan verbonden. Zeker wanneer beslissingen op basis van algoritmes impact hebben op mensen. Denk maar aan alles wat er nu politiek speelt rondom geprogrammeerd racisme bij de toeslagenaffaire en het privacy schandaal bij het opsporing systeem SyRi.

Op welke grondrechten kan door dit soort algoritmes inbreuk worden gemaakt? En hoe groot is de kans dat dit gebeurt? Wat is de impact voor iemand? Staat die impact in verhouding tot het doel van het algoritme? En is de afweging – wel of niet acceptabel – transparant genoeg en goed uit te leggen? Deze vragen vormen de spiegel die het IAMA voorhoudt aan gebruikers van een algoritme. Voor dataprojecten waarbij geen algoritme wordt gebruikt is er DEDA: De Ethische Data Assistent. Beide instrumenten passeren de revue zodat je met concrete handvatten de sessie uit kan gaan.

Over Iris Muis MA

Iris Muis is na haar studie rechten en internationale betrekkingen in de ‘wereld van data’ terecht gekomen. Bij Utrecht Data School, onderdeel van Universiteit Utrecht, focust ze zich specifiek op data ethiek. Op dit gebied heeft ze twee instrumenten (mede-)ontwikkeld: eerst De Ethische Data Assistent (DEDA) in 2016 en later het Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA) in 2021. Naast haar inhoudelijke werk op het gebied van data ethiek, haalt Iris veel energie uit het ontwikkelen en geven van onderwijs aan professionals.

Overheid schendt privacy met fraudeopsporingssysteem SyRI | RTL Nieuws

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2021/02/25/impact-assessment-mensenrechten-en-algoritmes

https://dataschool.nl/deda

De feiten, met Annemarth Idenburg

Als data het zicht op de toekomst belemmeren: grenzen aan het monitoren van (brede) welvaart

Trendbureau Overijssel heeft de opdracht om bovenlokale lange termijn ontwikkelingen te verkennen en die in te brengen in het debat over de toekomst van Overijssel. Een debat dat meestal draait om de vraag ‘hoe vergroten we de kans op een goed leven?’ Dat is in essentie ook de vraag die centraal staat in de discussie over brede welvaart. Al eeuwen werken onderzoekers ook aan manieren om dit streven naar welvaart met kwantitatieve informatie te ondersteunen. Deze sessie gaat in op de grenzen aan het kwantificeren van ‘het goede leven’. Annemarth Idenburg (directeur Trendbureau Overijssel) put daarbij uit haar ervaring met kwantitatief en kwalitatief beleidsonderzoek naar welvaart en duurzaamheid.

Over Annemarth

Annemarth Idenburg is gefascineerd door de vraag hoe de samenleving omgaat met complexe maatschappelijke vraagstukken en hoe de overheid daar richting aan kan geven. Ze studeerde Toegepaste Wiskunde aan de Universiteit Twente waar ze in 1993 promoveerde bij de faculteit Bestuurskunde. Daarna werkte ze onder andere bij het RIVM/Milieu en Natuurplanbureau, DHV en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Sinds 1 mei 2019 is ze directeur van Trendbureau Overijssel.

De Feiten. Met Mirjam Smulders.

Asociale Algoritmes

Algoritmes worden steeds vaker ingezet, ook door overheden, om de grote hoeveelheden beschikbare data te kunnen verwerken. De snelle digitalisering bij overheden brengt volgens de Nationale Ombudsman aandachtspunten met zich mee. Eén van de belangrijkste punten is het centraal stellen van het burgerperspectief in het werken met data en algoritmes, maar dat gebeurt nu vaak nog niet of onvoldoende. Burgers moeten inzicht kunnen hebben in het algoritme en moeten weten waar zij terecht kunnen met vragen. Een algoritmeregister kan daarvoor een instrument zijn om burgers te informeren. In dit onderzoek hebben we voor het consortium ‘Publieke controle op algoritmes’ uitgezocht hoe burgers geïnformeerd willen worden over het gebruik van algoritmes door overheden, welke informatie ze willen kunnen inzien en wat ze belangrijk vinden op het moment dat ze bezwaar willen maken tegen een beslissing die door een algoritme is gemaakt. In deze deelsessie presenteren we de inzichten uit het onderzoek en bespreken we manieren waarop burgers betrokken kunnen worden wanneer inzet van algoritmes wordt overwogen en wordt geïmplementeerd.

Over Mirjam

Drs. Mirjam Smulders is antropologe en als adviseur/onderzoeker bij Het PON & Telos onder andere actief bij participatie- en governance projecten in opdracht van gemeenten of provincies.  Vraagstukken over de rol van raadsleden in regionale maatschappelijke opgaven of over de betrokkenheid van bewoners bij circulaire economie zijn voorbeelden hiervan. Ze betrekt bewoners, overheden en andere stakeholders in interviews, groepsgesprekken of research communities. De duiding van onderzoeksresultaten is veelal aanleiding om beleid, de participatie van betrokkenen of de monitoring van beleid aan te passen. https://hetpon-telos.nl/wie-we-zijn/drs-mirjam-smulders/