Het 10e Overijssels Feit van 2011 gaat in op aansluiting onderwijs op arbeidsmarkt in de toekomst
Onderwijs en arbeidsmarkt zijn nauw verbonden. Als er teveel jongeren worden opgeleid voor een diploma waar amper vraag naar is en er tegelijkertijd sectoren zijn die kampen met structurele tekorten aan gediplomeerd personeel, is er sprake van een mismatch op de arbeidsmarkt. Voor de periode 2010-2014 zal een tekort ontstaan aan arbeidskrachten in Overijssel. Dat betekent dat de schoolverlaters goede perspectieven kunnen hebben op een baan. Uit de landelijke cijfers blijkt dat 23% van jongeren juist voor een opleiding kiest met matige tot geringe kansen op de arbeidsmarkt. De grootste problemen worden verwacht bij het invullen van middelbare technische beroepen. In dit Overijssels Feit bekijken wij de verwachte ontwikkelingen op de Overijsselse arbeidsmarkt vanuit het perspectief van de schoolverlaters en van de werkgevers.
In de periode 2010-2014 een tekort aan arbeidskrachten in Overijssel
In de periode 2010-2014 komen er in totaal 93.100 personen nieuw op de arbeidsmarkt in Overijssel. Dat zijn schoolverlaters, afgestudeerden van het hoger onderwijs en mensen die al werken en een niveauverhogende of richtingveranderende opleiding voltooien.
De totale vraag van de werkgevers naar nieuwkomers op de arbeidsmarkt bedraagt in Overijssel in de jaren 2010-2014 naar schatting 97.600. De vraag van de werkgevers ontstaat door de groei van de werkgelegenheid (uitbreidingsvraag) of doordat arbeidsplaatsen van werknemers, die met pensioen gaan, arbeidsongeschikt worden of zich (tijdelijk) terugtrekken van de arbeidsmarkt, opnieuw moeten worden ingevuld (vervangingsvraag). In Overijssel bedraagt de vervangingsvraag in de komende periode 97%. Veel banen, die opnieuw ingevuld moeten worden door de nieuwkomers op de arbeidsmarkt, zijn toe te schrijven aan demografische ontwikkelingen: de babyboomers gaan vanaf 2011 met pensioen.
Om te kunnen bepalen of er op de Overijsselse arbeidsmarkt op middellange termijn sprake is van een overschot of een tekort aan arbeidskrachten, moet vraag een aanbod tegenover elkaar worden gezet. Dit geeft een puur cijfermatige indicatie van het tekort/overschot aan arbeidskrachten zonder rekening te houden of de nieuwkomers op de arbeidsmarkt de vrijkomende banen kunnen invullen.
De grafiek in de rechterkolom toont dat zowel voor Overijssel als haar deelgebieden het aantal verwachte vrijkomende banen het aanbod van de nieuwkomers op de arbeidsmarkt overtreft. Dit is ook te zien op de kaart in de rechterkolom
waarop de arbeidsmarktregio 's weergegeven zijnArbeidsmarktregio's zijn gebieden afgebakend door de Regionale Platforms Arbeidsmarkt (RPA-gebieden) voor informatie over de arbeidsmarkt. Nederland is verdeeld in 30 arbeidsmarktregio's. De arbeidsmarktregio's Stedendriehoek en IJssel-Vecht liggen gedeeltelijk in Overijssel. De arbeidsmarktregio Twente ligt volledig in Overijssel.Er zal dus in de periode 2010-2014 een tekort aan arbeidskrachten ontstaan in alle gebieden. In Overijssel als geheel zal er een totaal tekort van 5.000 arbeidskrachten ontstaan.
De helft van opleidingen in Overijssel biedt goede perspectieven op een baan voor schoolverlaters
In tabel 1 worden de verwachte arbeidsmarktperspectieven voor schoolverlaters getoond in de periode 2010-2014Voor hbo en wo wordt alleen op landelijk niveau het arbeidsmarktperspectief van schoolverlaters getoond .De tabel laat een heel gevarieerd perspectief voor schoolverlaters zien op middellange termijn. Het perspectief op een baan voor schoolverlaters in Overijssel op vmbo- en mbo-niveau wijkt nauwelijks af van dat van Nederland als geheel. Schoolverlaters vmbo-economie en havo/vwo hebben in Overijssel een minder goed perspectief dan landelijk. Daarentegen hebben schoolverlaters vmbo-verzorging, mbo-groen en mbo-gezondheidszorg een beter perspectief op een baan in Overijssel dan landelijk. Hbo- en vwoschoolverlaters kennen een relatief grotere mobiliteit en zoeken veelal een baan buiten de regio. Op landelijk niveau is te zien dat de arbeidsmarktvooruitzichten voor hbo'ers over de gehele linie positiever zijn dan op wo-niveau.
T abel 1: Arbeidsmarktperspectieven voor schoolverlaters per opleidingstype, eind 2014

* = gegevens zijn op provinciaal niveau niet bekend
Bron: E'til
Op middellange termijn grote krapte verwacht in middelbare technische beroepen
In tabel 2 is te zien of er knelpunten kunnen ontstaan voor werkgevers bij het realiseren van de gewenste personeelssamenstelling naar opleidingsachtergrond binnen beroepen. Het relatieve perspectief voor werkgevers kan variëren van geen personeelskrapte tot zeer grote personeelskrapte.
Tabel 2: Knelpunten voor werkgevers in lagere en middelbare beroepsgroepen, eind 2014
Bron: E'til
Zowel in Overijssel als de drie arbeidsmarktregio's is op middellange termijn grote krapte te verwachten voor werkgevers in middelbare technische beroepen. Daarnaast wordt in Nederland ook voor hogere technische beroepen grote personeelskrapte verwacht. Hieruit blijkt dat het voor werkgevers moeilijk zal worden om voor de technische beroepsgroepen de gewenste personeelssamenstelling te realiseren. Deze voorziene ontwikkelingen vallen samen met de algehele arbeidsmarkt in Overijssel die op middellange termijn krapper wordt.
Op 21 september 2011 vindt er een rondetafelgesprek plaats over de rol van de provincie Overijssel in arbeidsmarktbeleid.
Gebruikte bronnen
[1] De volledige dataset, definities en methodologische toelichting is te vinden op http://overijssel.databank.nl/ (onderdeel Arbeid - Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt)
Meer informatie? Mail naar beleidsinformatie@overijssel.nl.