provincie Overijssel

Meetnet grondwaterkwaliteit
Het provinciaal meetnet grondwaterkwaliteit meet sinds 1993 de grondwaterkwaliteit in Overijssel. In het meetnet zijn op 67 plekken in Overijssel meetfilters (op verschillende dieptes) opgenomen waar het grondwater wordt bemonsterd. In totaal gaat het om 89 ondiepe filters (5 en 10 meter) en 84 diepe filters (15 en 25 meter). Door het ingenieursbureau Witteveen+Bos zijn alle meetgegevens over de periode 1993-2008 geanalyseerd met de vraag of het grondwater in Overijssel voldoet aan de normen en of er trends te zien zijn.

Grondwater voldoet aan de Europese normen
Voor de grondwaterkwaliteit gelden een aantal belangrijke normen. Zo is er een Europese norm voor nitraat, gelden drempelwaarden voor het grondwater en zijn er drinkwaternormen voor het water dat uit de kraan komt. Het grondwater in Overijssel als geheel voldoet aan de Europese normen zoals die in de Kaderrichtlijn Water zijn voorgeschreven. In een aantal meetpunten worden normen voor bepaalde stoffen echter nog wel overschreden. Zo laat het ondiepe grondwater nog overschrijdingen zien van vooral fosfaat en arseen (zie eerste grafiek in rechter kolom). Hogere fosfaatconcentraties hangen samen met de belasting van de bodem met meststoffen. Arseen komt vrij als restproduct van de afbraak van nitraat. In de diepe filters valt de overschrijding van vooral de norm voor chloride op: 12 procent van de bemeten filters heeft een te hoge concentratie chloride. Verhoogde concentraties komen voor in de IJsseldelta en rondom Losser.

Vooral dalende trends in het ondiepe grondwater
In de periode 1993-2008 zijn de ondiepe filters jaarlijkse bemonsterd en de diepe een keer per vier jaar. Omdat voor de ondiepe filters voldoende waarnemingen beschikbaar waren konden  vooral voor deze diepte relevante trends worden bekeken. Uit het onderzoek van Witteveen+Bos blijkt dat voor het merendeel van de filters geen eenduidige ontwikkeling te zien is of dat geen trendanalyse kon worden uitgevoerd. Als gekeken wordt naar de trends die wél konden worden afgeleid, dan valt op dat vooral het ondiepe grondwater een verbetering laat zien (zie tweede grafiek in rechter kolom). Uitzondering hierop vormt arseen. De dalende trends in vooral de ondiepe filters zijn het gevolg van de afnemende belasting van de bodem vanuit de landbouw. De stijgende trend van arseen hangt mogelijk samen met de afbraak van nitraat. In de diepe filters zijn er dalende trends voor nitraat en zink. In een aantal diepe filters is er een stijgende trend in de chlorideconcentratie.

Inspanningen in de landbouw hebben effect
De grondwaterkwaliteit in Overijssel is de afgelopen jaren sterk beïnvloed door de landbouw. Tot de invoering van milieuwetten die voor een vermindering van de nutriëntenoverschotten moesten zorgen, steeg het gebruik van stikstof en fosfaat in de landbouw. Dit heeft geleid tot vermesting endeels verzuring van het grondwater. In 1986 bereikte de aanvoer een maximum. De belasting van de bodem met meststoffen (nutriënten en zware metalen) is vooral na 2000 sterk gedaald en dit lijkt zich in Overijssel nu te vertalen in een verbetering van de grondwaterkwaliteit die zich vooral na 2000 heeft ingezet.  Op een aantal plekken in Overijssel is goed te zien hoe nitraatconcentraties in de afgelopen 15 jaar meer dan gehalveerd zijn en het grondwater inmiddels voldoet aan de Europese norm.

Bron:

• Witteveen + Bos (2010). Evaluatie grondwaterkwaliteit in Overijssel (metingen 1993-2008). Referentie ZL411-1/marr2.004, 26 januari 2010, Almere
• Provincie Overijssel (2010). Staat van Overijssel 2010. Hoofdstuk Ondergrond. Eenheid Bestuurlijke Aangelegenheden, team Beleidsinformatie, Zwolle
• Gooijer, J., Hoek, D. en A.C. van Vugt (2010). Grondwaterkwaliteit in Overijssel verbetert iets door mestbeleid. In: H2O. Tijdschrift voor watervoorziening en waterbeheer. Jaargang 43, nummer 17, 3 september 2010.
• http://www.atlasvanoverijssel.nl/

Archief vorige edities Overijssels Feit

3e jaargang 2010

2e jaargang 2009

1e jaargang 2008

Meer informatie? Mail naar beleidsinformatie@overijssel.nl.