Meer geschikte woningen voor ouderen nodig

Gepubliceerd op 30 oktober 2017

De Overijsselse bevolking vergrijst, net als in de rest van Nederland. De babyboomgeneratie, die tussen 1945 en 1960 is geboren, is nu tussen de 57 en 72 jaar oud. Zij zijn al, of gaan binnenkort met pensioen. Hun levensverwachting is ook hoger dan van oudere generaties. Daardoor zorgen zij voor een sterke toename van het aantal oude inwoners. Zij komen nu in de leeftijdsfase dat hun gezondheid afneemt. Ze krijgen met gezondheidsbeperkingen te maken. Tot 2013 konden ouderen die dat wilden zich inschrijven bij een verzorgingstehuis of verpleegtehuis. Vanaf 2013 zijn de regels aangescherpt en komen alleen mensen met een zware beperking nog in aanmerking voor een (verpleeg)tehuis. Dat betekent dat er ook voldoende woningen geschikt moeten zijn voor deze groep. Hoeveel en wat voor geschikte woningen hebben we dan nodig?

Bijna een derde van de woningen moet in 2030 'geschikt' zijn

In 2015 was 27% van de woningen in Overijssel geschikt voor mensen met een beperking, zoals mensen die slecht ter been zijn of chronische gezondheidsklachten hebben. ‘Geschikte’ woningen zijn bijvoorbeeld ‘normale’ eengezinswoningen woningen die zijn aangepast met trapliften, of gelijkvloerse flats met lift, bungalows, de zogenaamde ‘nultredenwoningen’. Aanleunwoningen en serviceflats waar zorgvoorzieningen aangeboden worden zijn voorbeelden van ‘geclusteerde’ woningen die geschikt zijn voor ouderen met een beperking. Volgens de Fortuna-prognoses moet in 2030 29% van alle woningen geschikt zijn voor mensen met een beperking om aan de vraag te voldoen. Dit betekent voor Overijssel in totaal een toename van meer dan 21.000 geschikte woningen tussen 2015 en 2030; dat is ongeveer 60% van de benodigde netto woningbouw (nieuwbouw minus sloop) in deze periode.

Kaart 1: Beschikbaarheid van geschikte woningen voor mensen met een beperking per gemeente in Overijssel, 2015 (%)

Kaart 1: Beschikbaarheid van geschikte woningen voor mensen met een beperking per gemeente in Overijssel, 2015

Bron: Fortuna Extramuraal 2016

Bekijk hier de cijfers bij kaart 1 (pdf, 81 kB)

Vooral vraag naar nultredenwoningen in de koopsector

Omdat de babyboomers welvarender zijn dan eerdere generaties ouderen en vaker dan hun ouders een koopwoning bezitten, willen zij vaker een ouderenwoning kopen in plaats van huren. Dit betekent dat de vraag naar geschikte woningen voor ouderen in de koopsector heel sterk toeneemt, maar dat de vraag in de huursector in vele plaatsen juist wat afneemt. Er is vooral een toename van de vraag naar nultredenwoningenNultredenwoningen zijn woningen waarvan de voordeur vanaf de straat is te bereiken zonder drempels over te moeten en binnen in huis woonkamer, slaapkamer, badkamer en keuken verbonden zijn zonder drempels of trappen ertussen. Dit kunnen bijvoorbeeld gelijkvloerse bungalows of appartementen die toegankelijk zijn met een lift. Vooral in de Kop van Overijssel en in het Zuiden van Overijssel neemt de vraag naar geschikte woningen in de huursector af. De grootste toename van geschikte woningen in de koopsector concentreert zich rond Zwolle en in iets mindere mate rondom Enschede. in de koopsector.

Figuur 1: Gewenste absolute toename geschikte woningen naar type per gemeente, 2015 – 2030 (aantallen)

Figuur 1: Gewenste absolute toename geschikte woningen naar type per gemeente, 2015 – 2030 (aantallen)

Bron: Fortuna Extramuraal 2016

Bekijk hier de cijfers bij figuur 1 (pdf, 82 kB)

Veel nultredenwoningen in buitengebied

In de landelijke gemeenten is er veel aanbod van nultredenwoningen. 34% van alle ‘nultredenwoningen’ in Overijssel staat in het landelijk gebied, buiten de dorpscentra. Het gaat hier vaak om boerderijwoningen (33%) en vrijstaande woningen (56%). Deze hebben veelal slaapkamers en badkamers op de begane grond. Omdat de afstand tot voorzieningen zoals winkels en huisartsen in het buitengebied vaak groot is, zijn deze woningen niet voor alle ouderen met een beperking geschikt. Ook kan de bijhorende grote tuin soms te groot zijn voor ouderen om zelf te onderhouden.

Vooral in Twente grote opgave

Er zijn grote verschillen in het aantal benodigde geschikte woningen ten opzichte van het totaal aantal woningen dat gebouwd moet worden. In Twente en in het landelijk gebied gaat de vergrijzing harder. Volgens de Fortuna-prognoses moeten daarom in veel Twentse gemeenten per saldo bijna alle te bouwen woningen geschikt zijn voor ouderen. In Enschede, Hof van Twente en Hellendoorn is ook dat niet genoeg en moeten ook bestaande woningen aangepast of vervangen worden. Dat wil niet zeggen dat er geen gewone gezinswoningen gebouwd kunnen worden. Bij nieuwbouw voor bijvoorbeeld gezinnen moeten elders in gemeenten woningen worden aangepast of vervangen door woningen die wel geschikt zijn voor ouderen met een beperking. Van de Twentse gemeenten hoeft alleen Almelo minder dan 50% van de netto nieuwbouw geschikt te maken voor ouderen. In West-Overijssel ligt dat percentage nergens boven de 75.

Kaart 2: Aandeel van de netto woningbouw dat geschikt moet zijn voor mensen met een beperking, 2015–2030 (%)

Kaart 2: Aandeel van de netto woningbouw dat geschikt moet zijn voor mensen met een beperking, 2015–2030 (%)

Bron: Fortuna Extramuraal 2016

Bekijk hier de cijfers bij kaart 2 (pdf, 60 kB)

Provincie Overijssel zet in op voldoende geschikte woningen voor ouderen

De provincie Overijssel vindt het belangrijk dat alle inwoners in een voor hen geschikte woning wonen. Daarom doet de provincie onderzoek naar de behoeften en woonwensen van ouderen zodat de juiste woningen gebouwd en verbouwd worden. Ook moedigt de Provincie, samen met de gemeenten, ouderen aan hun woning geschikt te maken voor de oude dag. De campagne 'Lang zult u wonen' maakt ouderen bewust van hun behoeften in de toekomst en wijst de weg in het aanpassen van de eigen woning.

Bronnen:

  • ABF Research, 2016, Fortuna Extramuraal 2016, Delft
  • Centraal Bureau voor de Statistiek, 2016, Woononderzoek Nederland 2015, Den Haag, dataset