Tekort aan bouwpersoneel neemt toe

Gepubliceerd op 1 mei 2019

Het gaat momenteel zó goed met de bouw dat het voor bouwbedrijven steeds moeilijker wordt om aan voldoende personeel te komen. Tijdens de crisis is de bouwsector sterk gekrompen en nu het weer beter gaat met de economie is er meer werk dan bouwbedrijven aankunnen. Provincie Overijssel heeft onderzoek gedaan naar verschillende ontwikkelingen op de arbeidsmarkt van de bouwsector zoals werkgelegenheid, vacatures en in- en uitstroom van personeel. Wat blijkt: de krapte op de arbeidsmarkt voor de bouwsector neemt toe en zal in de nabije toekomst blijven toenemen.

Groei bouwproductie zet door

Vanaf 2014 is de bouwproductie in Nederland jaarlijks met 6% gestegen. Dit komt vooral door de woningbouw. Uit de Primos bevolkingsprognose blijkt dat het aantal huishoudens in Overijssel, en dus de vraag naar woningen, blijft stijgen: in 2030 zijn er naar verwachting 6% meer huishoudens dan in 2018.

Om de groeiende bouwproductie op te kunnen vangen is er meer bouwpersoneel nodig. Werkgelegenheidscijfers laten zien dat het aantal banen in de bouw sinds 2016 toeneemt, 2 jaar na het aantrekken van de bouwproductie (zie figuur 1). Een prognose van onderzoeksbureau Panteia laat zien dat de werkgelegenheid in de Overijsselse bouwsector blijft groeien, met jaarlijks ongeveer 0,5% (tot 2022). Volgens het Economisch Instituut voor de Bouw zal deze groei op korte termijn (2 jaar) vooral bestaan uit mensen die nu nog in andere sectoren werken. Daarna bestaat de werkgelegenheidsgroei vooral uit instroom vanuit opleidingen.

58% van de ontstane vacatures in de bouw moeilijk vervulbaar

Ondanks de groei van de werkgelegenheid vanaf 2016, stijgt ook het aantal openstaande vacatures. Eind 2018 ging het om 1.400 niet ingevulde banen in Overijssel, ten opzichte van 500 in 2016 (zie figuur 2). Uit een enquête van het UWV onder Nederlandse werkgevers in de bouw blijkt dat 58% van de ontstane vacatures moeilijk vervulbaar is. Dit is een groter deel dan in andere sectoren. Er is in de bouw vooral vraag naar goed geschoold personeel. Volgens het UWV bestaat er een grote behoefte aan personeel over de hele breedte: vakmensen, middenkader en hoger personeel.

Krapte op de arbeidsmarkt

Het UWV laat met de spanningsindicator duidelijk zien dat de krapte op de arbeidsmarkt voor technische beroepen tussen begin 2017 en het tweede kwartaal van 2018 sterk is toegenomen (zie figuur 3). Er zijn in het derde kwartaal van 2018 ongeveer drie keer zoveel openstaande vacatures voor technische beroepen als direct beschikbaar personeel. Daarmee is de arbeidsmarkt nog net niet ‘zeer krap’. Voor een aantal beroepsgroepen is de Overijsselse arbeidsmarkt wél zeer krap. Het gaat hierbij om lassers en plaatwerkers, bouwmedewerkers afbouw, elektriciens en elektronicamonteurs, loodgieters en pijpfitters en metaalbewerkers en constructiewerkers.

De krapte wordt bevestigd door ondernemers zelf. In het eerste kwartaal van 2019 geeft een derde van de ondervraagde werkgevers in de bouwsector aan dat de productie wordt belemmerd door een tekort aan personeel (zie figuur 4). Aan het begin van 2017 vond slechts 1 procent van de werkgevers dit een belemmering.

Figuur 4 Aandeel werkgevers in de bouw dat productiebelemmeringen ervaart door personeelstekort (%)

Figuur 4

Groeiend tekort aan hoogopgeleide technici

Een belangrijk deel van het aanbod van geschoold bouwpersoneel bestaat uit scholieren. Het aantal scholieren en studenten voorspelt het aantal mensen dat op de korte termijn in de bouwsector aan de slag kan. Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) doet regionale prognoses voor de periode 2017 tot 2022 voor de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daaruit blijkt dat vooral voor hoogopgeleiden geldt dat het aanbod van technische studenten veel kleiner is dan de vraag naar technisch personeel (zie figuur 5). Dit probleem doet zich met name voor in arbeidsregio Zwolle en minder in Twente. Dit komt omdat de Universiteit Twente veel technische opleidingen aanbiedt en in regio Zwolle geen universiteit is. Voor mbo-functies is de instroom vanuit opleidingen ongeveer gelijk aan de vraag naar personeel.

Kiezen voor techniek

Vanwege deze toenemende krapte op de arbeidsmarkt is het belangrijk dat meer mensen kiezen voor een technische opleiding. De provincie Overijssel ondersteunt onderwijsinstellingen bij het maken van lesmateriaal, het opleiden van leraren en het samenwerken met bedrijven. De provincie zet zich samen met bedrijven en gemeenten in om afgestudeerde talenten te werven voor Overijsselse (bouw)bedrijven. Ook wordt gekeken naar de inzet van werklozen.

Bronvermelding

  • EIB, Verwachtingen bouwproductie en werkgelegenheid www.werk.nl//xpsimage/wdo215117, 2018, p.35
  • UWV, De arbeidsmarkt in 2019 www.uwv.nl/overuwv/Images/de-arbeidsmarkt-in-2019.pdf, 2019, p.2
  • UWV, Bouw. Factsheet arbeidsmarkt www.uwv.nl/overuwv/Images/Factsheet-Bouw.pdf, 2018, p.1